RSS / XML
15-08-2018
Bizi Takip Edin!

İzmir Kitaplığı: “Bize Derler Çakırca”

01-11-2015 08:25:16
A+ A-
İzmir'in en önemli halk figürlerinden zeybeklere dair binbir öykü var. Ödemişli öğretmen Halil Dural'ın gerçekleştirdiği sözlü tarih çalışması “Bize Derler Çakırca”da işte bu öyküler, birinci ağızdan, adı geçen efelerin tamamını tanıyan ve olaylara şahit olan çoban Kara Süllü'nün ağzından anlatılıyor.

Bursa Satılık

ENGİN TATLIBAL / EGE MECLİSİ - Ege'nin çok bilinen ve sözleri “Bize de derler Çakıcı, yakarız konakları” şeklinde olan türküsünde adı geçen Çakıcı efenin kim olduğuna ilişkin çoğunluğumuzun bildiği hikaye yanlıştır. Çoğu insan, onun Çakıcı Mehmet Efe olduğunu düşünür; ama türküde adı geçen kişi, Mehmet Efe'nin babası Çakıcı Ahmet Efe'dir. Ve üstelik lakabı da Çakıcı değil, “Çakırca”dır. Ahmet Efe'nin çakır tipli bir kişi olmamasına rağmen bu lakabı almasının ise ilginç bir öyküsü vardır...

 

 

Birgi yöresinde yaşayan ve adına “Çakır Ahmet” denen, hakikaten de “çakır” olan bir adam varmış. Bu Çakır Ahmet, karısını çok kıskanırmış ve her gün dövermiş. Çok kaba saba bir adammış. Evin perdesi gün içinde bir kez açılmaya görsün, karısını dayaktan bayıltırmış. Bir gün kadıncağızın canına tak etmiş ve çocuğunu da alıp yakın bir köyde yaşayan babasının evine kaçmış. Bu durum Çakır Ahmet'in çok ağırına gitmiş. Kayınbabasının evine varmış ve karısıyla çocuğunu geri istemiş. Baba “Her erkek bazen karısını döver, senin yerin kocanın yanıdır” diyerek kadını teslim etmiş Çakır Ahmet'e. Dönerlerken yaz sıcağından kuruyan bir derenin orta yerinde Çakır Ahmet hançerini çekmiş ve karısının boğazını kesivermiş. Çocuğuna da aynısını yapmış. Ardından köye dönüp kahveye oturmuş ve hiçbirşey olmamış gibi kendine bir kahve söylemiş. “Ne oldu?” diyenlere olanları anlatmış. “Yahu Ahmet, niye öyle ettin?” dediklerinde “Köye gidene kadar kim bilir kaç erkeğe görünmüştür” demiş. “Peki çocuktan ne istedin?” dediklerinde ise “Öyle kadının içinden çıkan çocuktan ne hayır gelir ki” yanıtını vermiş.

 

 

İşte bu olayın yaşandığı yerde bugün “Kanlı Gelin Çeşmesi” denen bir çeşme vardır.

Çakırca Ahmet Efe, bu cinayet yaşandığı sırada çocuktur. Olaydan etkilenen köy halkı, hoyrat hareketleriyle dikkat çeken çocuk Ahmet'e “Sen de Çakır Ahmet gibi mi olcen len?” diye takılır. Gel zaman git zaman bu çocuğun lakabı da “Çakırca Ahmet” olur. Çakırca Ahmet dağlara çıkar, Ödemiş'in en meşhur zeybeği haline gelir.

Köy halkı tarafından bir katil ile bu denli özdeşleştirilmese belki de dağa hiç çıkmayacak, sıradan bir insan olarak yaşayıp ölecekti Çakırca Ahmet Efe.

Türkünün hikayesine gelince... Çakırca Ahmet Efe tutuklanır ve Ödemiş Hükümet Konağı'nın bodrumundaki hapishaneye konur. Bu arada basit bir suçtan tutuklanan bir çocuğu da aynı koğuşa koyarlar. Ahmet Efe çok sinirlenir ve “Ülen ben burda mettep mi aççen? Götürüverin bu sabiyi, yoksa yakarım konağınızı!” diye bağırır. Bu olaydan hareketle “Bize derler Çakırca, yakarız konakları” türküsü çığırılır.

 

 

İzmir'in en önemli halk figürlerinden zeybeklere dair binbir öykü var. Ödemişli öğretmen Halil Dural'ın gerçekleştirdiği sözlü tarih çalışması “Bize Derler Çakırca”da işte bu öyküler, birinci ağızdan, adı geçen efelerin tamamını tanıyan ve olaylara şahit olan çoban Kara Süllü'nün ağzından anlatılıyor. Dural, Çakırca Ahmet ve oğlu Çakırca Mehmet Efe'lerin hayatını anlatan Kara Süllü için “O doğuştan bir şark hikayecisidir ki kendi anlattıklarıdan heyecana kapılır...” diyor.

Emekliliğinin ardından kendini Ödemiş'in tarihini araştırmaya adayan Halil Dural, “Ödemiş Tarihinde Zeybek” adını verdiği kitabını defterlere Osmanlıca yazıyla yazdı. Hayattayken yayınlandığını göremedi. Dural'ın torunları, bu defterleri Dr. Sabri Yetkin'e teslim etti. Yetkin'in derlemesiyle Dural'ın kitabı, 1975'te 91 yaşında vefat etmesinden 24 sene sonra, 1999'da yayınlanabildi. Dural'ın defterlerinin devamı ise yine Dr. Sabri Yetkin ve Dr. Ercan Uyanık'ın derlemesiyle “Halil Dural'ın Kaleminden Ödemişli Efe ve Zeybekler, Ödemiş'in İlk Zeybeği Gereli Efe, Çakırcalı Ahmet Efe ve Hayatı Osman Zeybek” adıyla bilahare yayınlandı.

 

 

BİZE DERLER ÇAKIRCA

19. ve 20. Yüzyılda Ege'de Efeler

Yazarı: Halil Dural

Yayına Hazırlayan: Sabri Yetkin

Yayıncı: Tarih Vakfı

İlk Basım: İstanbul, Temmuz 1999

302 sayfa


ETİKETLER : Bize Derler Çakırca kitap izmir kitaplığı
Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
kitap kurdu
KAMİL BARAN 2017-03-26 16:25:48
BİR EFE TORUNU OLARAK , Bize Derler Çakırca 19. ve 20. Yüzyılda Ege'de Efeler (HALİL DURAL) , EGEDE EŞKIYALAR (SABRİ YETKİN) ,KİTAPLARINI İNTERNETTEKİ FİATLARIYLA ALMAK İSTİYORUM.
Toplam 1 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer İZMİR haberleri









ÇOK OKUNANLAR
Arşiv Arama
- -


Ege Meclisi - Ege'nin Ortak Sesi -
SPOR
Spor Haberleri
GÜNCEL
İZMİR
İzmir
POLİTİKA
Politika
ÖZEL HABER
Özel Haber