Manisa Büyükşehir Belediyesi İtfaiye ekipleri, son 24 saatte il genelinde çıkan 50 farklı yangına müdahale ederken, yetkililer vatandaşları anız yakmama ve en küçük dumanı bile 112'ye bildirme konusunda uyardı.
Manisa genelinde etkili olan aşırı sıcak hava, düşük nem oranı ve şiddetli rüzgar nedeniyle son 24 saatte il genelinde 50 farklı yangın meydana geldi. Manisa Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı ekipleri, gün boyunca çıkan yangınlara aralıksız müdahale ederek alevlerin büyümesini önledi.
Manisa Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı'nın paylaştığı verilere göre, son 24 saat içerisinde il genelinde 32 ot, 1 orman, 1 ev, 3 araç, 2 çatı, 1 trafo, 5 çöp ve 5 farklı türde yangın olmak üzere toplam 50 yangın olayı yaşandı. Ekiplerin yoğun çalışmasıyla yangınlar kontrol altına alınırken, özellikle tarım arazileri ve yeşil alanlarda çıkan ot yangınlarının sayısındaki artış dikkat çekti.
Meteorolojik şartların önümüzdeki günlerde yangın riskini daha da artıracağını belirten Manisa Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanı Gürhan İnal, vatandaşlara önemli uyarılarda bulundu.
İnal, "İtfaiye Dairesi Başkanlığı olarak şehrimizin dört bir yanında teyakkuz halinde görev yapıyoruz. Ancak sadece müdahale etmek yetmiyor, yangınları henüz başlamadan önlemek zorundayız. Vatandaşlarımızdan ricamız, bu kritik günlerde anız yakmamaları, çevreye sigara izmariti ve cam atığı bırakmamalarıdır. Küçük bir ihmalin, bir çiftçimizin el emeğini ya da akciğerlerimiz olan ormanlarımızı yok edebileceğini unutmayalım." dedi.
Açıklamada ayrıca, şüpheli bir duman ya da yangın başlangıcının görülmesi halinde vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ne ihbarda bulunulmasının hayati önem taşıdığı vurgulandı. (İHA)

İzmir'in Karabağlar ilçesinde 7 katlı bir apartmanın 6'ncı katında çıkan yangın, itfaiye ekiplerinin müdahalesiyle söndürüldü. Yangında mahsur kalan 6 vatandaş ekiplerce kurtarılırken, 2 kişi hastaneye kaldırıldı.
Edinilen bilgiye göre, Karabağlar ilçesi Üçkuyular Mahallesi'nde bulunan 7 katlı bir apartmanın 6'ncı katındaki dairede yangın meydana geldi. Henüz belirlenemeyen bir nedenle çıkan yangında yükselen alevleri gören çevredeki vatandaşlar, durumu 112 Acil Çağrı Merkezine bildirdi. İhbar üzerine adrese çok sayıda itfaiye, polis ve sağlık ekibi sevk edildi. İtfaiye ekiplerinin çalışmaları sonucu yangın, diğer dairelere ve çevredeki binalara sirayet etmeden kontrol altına alınarak söndürüldü. Yangında apartmanda mahsur kalan 6 vatandaş ise ekipler tarafından kurtarıldı. Dumandan etkilendiği belirlenen vatandaşlardan 4'üne sağlık ekipleri tarafından olay yerinde ilk müdahale yapılırken, 2 vatandaş ise ambulanslarla çevre hastanelere sevk edilerek tedavi altına alındı. (İHA)

Denizli'de aralarında husumet bulunan iki grup arasında çıkan silahlı kavgada 1 kişi hayatını kaybederken, 1'i ağır 3 kişi de yaralandı. Olaya karışan 5 kişi, polis tarafından gözaltına alındı.
Olay, Aktepe Mahallesi'nde Vali Recep Yazıcıoğlu Baraj Göleti'ne giden yol üzerinde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, aralarında husumet bulunan iki grup yol üzerinde buluştu. Gruplardan biri 20 DB 702 plakalı araçla, diğer grup ise plakası henüz öğrenilemeyen bir araçla olay yerine geldi. İki grup arasında başlayan tartışma kısa sürede büyüyerek kavgaya dönüştü. Kavgada bir kişi, tabancayla husumetlilerine peş peşe ateş açtı. Çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye polis ve sağlık ekipleri sevk edildi. Mermilerin isabet ettiği Bilal Erten olay yerinde hayatını kaybederken, yaralanan 3 kişi bölgeye sevk edilen sağlık ekipleri tarafından hastaneye kaldırıldı. Yaralılardan Mazlum K.'nın durumunun ağır olduğu öğrenildi. Hayatını kaybeden Bilal Erten'in cansız bedeni, olay yerindeki incelemelerin ardından Denizli Grup Başkanlığı morguna kaldırıldı.
Olayın ardından harekete geçen polis ekipleri, kavgaya karışan 5 şüpheliyi kısa sürede yakalayarak gözaltına aldı. (İHA)

Muğla'nın Bodrum ilçesinde gündüz saatlerinde ortaya çıkan domuz sürüsü mahalle sakinlerini şaşkına çevirdi. Yaklaşık 30 domuzun yavrularıyla birlikte mahalle aralarında dolaşması dikkat çekti.
Olay, Bodrum ilçesi Konacık Mahallesi'nde yaşandı. Yamaçlar mevkii önlerinde görülen domuz sürüsü yerleşim alanına kadar indi. Mahalle aralarında bir süre dolaşan ve yiyecek aradığı görülen domuzlar, vatandaşların şaşkın bakışları arasında ilerledi. Yavru domuzların da bulunduğu sürü, bir süre sokaklarda gezdikten sonra caddeye çıktı. Yol kenarında ilerleyerek gözden kaybolan domuzlar çevrede bulunan vatandaşlar tarafından cep telefonu kameralarıyla görüntülendi.
Yaklaşık 30 domuzun aynı anda yerleşim alanında görülmesi bölgede kısa süreli şaşkınlığa neden oldu. (İHA)

Manisa'nın Demirci ilçesinde, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillenen dünyaca ünlü 'Ziraat 0900' kirazında hasat dönemi heyecanı başladı. Demirci'de 800 ila bin 400 rakım arasındaki 20 bin dekar alanda üretimi yapılan coğrafi işaretli Demirci kirazı için üreticiler, sabahın erken saatlerinde bahçelerin yolunu tutuyor.
İlçe merkezinde başlayan ve ağustos ayı sonuna kadar yüksek rakımlı kırsal mahallelerde devam edecek olan hasatta, bu yıl rekolte ve kalitenin yüksek olması yüzleri güldürüyor. Akdeniz meyve sineğinden ari bölge olan ilçede bu sezon 20 bin ton rekolte hedefleniyor.

Ağaçlara sirke kutulu 'organik' koruma
Bahçelerden özenle toplanan kirazlar, büyüklüklerine göre 24 ile 32 kalibre arasında sınıflandırılarak ihracatçı firmalara ve iç piyasaya sunuluyor. 15 yıldır kiraz üreticiliği yapan İslam Çakır, bu yılki verimden oldukça memnun olduklarını belirterek şunları söyledi:
"100 ağaçla üretim yapıyorum. İhracatçı firmalara 26 ila 32 kalibre arasındaki kirazlarımızı veriyoruz. Geçen yıl kirazımız olmamıştı, ancak bu yıl verimden oldukça memnunuz. Kalibreyi sınıflandırarak ayırıyoruz ve 26 kalibre altını iç piyasaya sunuyoruz. Kirazda iç kurdu oluşumunu engellemek ve ağaçlarımızı korumak için dallara sirke kutusu takıyoruz. Sinek kutunun içerisinde kalıyor; bu sayede tamamen organik olarak kirazlarımızı üretiyoruz."

"Coğrafi işaretli olması yoğun tercih nedeni"
Kiraz üretiminin en yoğun yapıldığı yerlerden biri olan Mahmutlar Mahallesi'nin Muhtarı Recep Çıracı ise ürünün kalitesine dikkat çekerek, "Kirazımız bu yıl rekolte bakımından bol ve gayet kaliteli. Ziraat 0900 Demirci Kirazı olarak üretim yapmaktayız. Coğrafi işaretli bir ürün olmasından dolayı yoğun olarak tercih edilmektedir. Fiyatlandırma da kirazın kalibresine göre yapılmaktadır" dedi.
İlçede uzun yıllardır kiraz alımı yapan firma sahibi Kenan Akçelik, Demirci kirazının kendine has aromasıyla öne çıktığını belirterek mevcut piyasa rakamlarına değindi. Akçelik şöyle konuştu: "Bu sene kalibre gayet güzel. İhracatlık kalitedeki kirazları 90 liraya kadar bulabilen fiyatlardan alıyoruz, iç piyasa için ise 50 TL'den alım yapıyoruz. Geçen seneye kıyasla rekolte bu yıl oldukça yüksek. Yaklaşık 15 yıldır Demirci kirazı alımı yapıyorum; buranın kirazı aroma ve kalite olarak çok verimli, özel bir üründür." (İHA)

Cumhuriyet Halk Partisi'nin seçilmiş Genel Başkanı Özgür Özel, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay ile aralarında sorun olduğu iddialarına yanıt vererek, "Cemil Bey'le bir sorunumuz yok. CHP'deyiz biz, o şimdi ayrıldı. Parti kurunca gelecek" dedi.
Özgür Özel, İzmir'deki programları sırasında "İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay ile aranızda bir sorun mu var?" sorusu üzerine herhangi bir kişisel anlaşmazlık yaşamadıklarını, sürecin siyasi tercihler ve parti faaliyetleri etrafında şekillendiğini söyledi. Özel, "Cemil Bey'le bir sorunumuz yok. CHP'deyiz biz, o şimdi ayrıldı. Parti kurunca gelecek. Cemil Tugay'ın bugün buraya gelmesini zaten beklemeyiz. O, ‘Siz parti kurunca ya da partiye dönünce oraya geleceğim' diyor. Düşüncesine saygılıyım ama diğer başkanlarımızdan böyle bir şey istemiyorum" dedi.

Bugün size teknik bir rapordan ziyade, toplumsal yapımızın mimariye attığı o çarpıcı imzanın öyküsünü anlatmak istiyorum: 1+1 evlere sığan, kimi zaman genişleyen, kimi zamansa daralan hayatları…

Türkiye genelinde ve özellikle İzmir gibi metropollerde sessiz sedasız ama çok büyük bir demografik devrim yaşanıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine dönüp baktığımızda, tablonun hızı net bir şekilde karşımıza çıkıyor. Çok değil, 2008 yılında bu ülkede ortalama hanehalkı büyüklüğü 4 kişi civarındaydı. Akşamları kalabalık sofraların kurulduğu, çocuk seslerinin odalardan taştığı o evler, 2025 yılı itibarıyla ortalama 3,08 kişiye kadar geriledi. Daha da çarpıcı olanı ne biliyor musunuz? Ülkemizde tek başına yaşayan insanların oranı %20,5’i aşmış durumda. Yani artık her beş haneden biri; tek bir yüreğin, tek bir nefesin ikametgâhı.

İnsanlar tek kişilik küçük kalelerini inşa ediyor!

Peki, bizi büyük aile apartmanlarından, çok odalı konutlardan çıkarıp bu küçücük duvarların arasına iten sosyolojik etkenler neler? Genç neslin eğitim ve kariyer odaklı büyükşehir göçleri, evlilik yaşının giderek yükselmesi ve ne yazık ki boşanma oranlarındaki istikrarlı artış, yalnız yaşayan profesyoneller ordusu yarattı. İnsanlar artık hayatlarını birleştirmeden önce tek tabanca ayakları üzerinde durmayı, kendi küçük kalelerini inşa etmeyi seçiyor ya da hayat onlara bunu dayatıyor.

Yaşlılar Kocaman Ömürlerini Küçücük Evlere Hapsediyor!

Ancak madalyonun bir de kalbimi en çok sızlatan, imar planlarında birer "veri" olmaktan çok öte, derin bir hüzün barındıran diğer yüzü var: Yaşlılarımız. Eşlerinin vefatıyla koca aile evlerinde yapayalnız kalan, evlatları metropol hengamesinde savrulmuş ulu çınarlarımız… Gençlerin özgürlük ya da kariyer adına seçtiği o tek kişilik yaşamı, onlar bir zorunluluk, bir kader olarak göğüslüyorlar. Bakımı zor, ısıtılması masraflı o eski ve anı dolu büyük evlerden çıkıp mecburen daha pratik, daha kompakt olan 1+1 dairelere taşınan yaşlılarımızın sayısı azımsanmayacak derecede artıyor.

Yeni Yaşam Yeni Mimari Doğurdu!

Bu sosyolojik dönüşüm, doğal olarak benim de içinde bulunduğum inşaat ve gayrimenkul sektörünü kökten şekillendiriyor. Eskinin o geniş antreli, çift banyolu, misafir odalı 3+1 daire modelleri; yerini büyük bir hızla işletme maliyeti düşük, fonksiyonel 1+1 ve 2+1 konutlara bırakıyor. Artan arsa maliyetleri, tırmanan konut fiyatları ve yüksek kredi faizleri, hem üreticiyi hem de tüketiciyi daha rasyonel çözümlere zorluyor. Bugün metropollerde bir evin sadece satın alma bedeli değil; aylık aidatı, enerji giderleri, ısınma maliyeti de birer yük haline gelmiş durumda. Dolayısıyla insanlar; cebini yormayacak, enerjiyi minimumda tüketen, tabiri caizse işletmesi ve bakımı kolay küçük evlere yöneliyor.

Yatırımcı penceresinden baktığımızda ise durum tam bir somut gerçeklik örneği. 1+1 daireler; düşük sermaye gerektirmesi, amortisman süresinin kısa olması, çok daha kolay ve hızlı kiralanabilmesi sebebiyle şu an piyasanın en gözde konut tipi. Geniş bir kiracı profiline (öğrenciye, genç profesyonele, boşanmış bireylere ya da yalnız yaşayan yaşlılara) hitap etmesi, bu konutları adeta gayrimenkul sektörünün en popüler varlığı haline getirdi.

Sonuç olarak; haritayı önüme açıp kente baktığımda gördüğüm şey nettir. Biz mühendisler parselleri böleriz, mimarlar odaları çizer, müteahhitler duvarları örer. Ancak o duvarların içini dolduran toplumsal gerçeklerdir. 1+1 evler ekonomik ve işlevsel olarak bugünün dünyasında kaçınılmaz birer kurtarıcı gibi görünse de sosyolojik olarak bizlere yalnızlaşan, küçülen ve bireyselleşen yeni bir yaşam modelini fısıldıyor.

Kentlerimizi sadece beton bloklar olarak değil; insanı yaşatan, komşuluğu bitirmeyen, yalnızlığı boğucu kılmayan sosyal alanlarla birlikte planlamak zorundayız.

Son cümle: “Evler ne kadar küçülürse küçülsün, insanın içindeki sevgi, dayanışma ve bir arada yaşama arzusu hiçbir metrekareye sığmayacak kadar büyüktür.”

Cumhuriyet Halk Partisi'nin seçilmiş Genel Başkanı Özgür Özel, "Mutlak butlan kararı siyasi bir müdahaledir. Halkın iradesini savunmaya devam edeceğiz. İlk seçimde yeniden Türkiye'nin birinci partisi olmayı hedefliyoruz" dedi.
Özgür Özel, İzmir'in Bayındır ilçesindeki Çiçek ve Kadın Kooperatifi'nde üreticilerle bir araya geldi. Etkinliğe, CHP İzmir Milletvekilleri Gökçe Gökçen, Ednan Arslan, Ümit Özlale ve Deniz Yücel'in yanı sıra CHP İzmir İl Başkanlığı görevinden alınan Çağatay Güç, Bayındır Belediye Başkanı Davut Sakarsu ile Menderes Belediye Başkanı İlkay Çiçek katıldı. Burada konuşma yapan Özel, mutlak butlan kararının siyasi bir müdahale olduğunu belirtti. Demokrasinin ve sandığın önemine vurgu yapan Özel, partilerinin halkın iradesini savunmaya devam edeceğini belirterek, ilk seçimde yeniden Türkiye'nin birinci partisi olmayı hedeflediklerini ifade etti.

Kooperatifçilik ve çiftçiye destek mesajı
Kooperatifçiliğin Türkiye'nin kalkınmasında önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Özel, belediyelerin çiçek alımlarında BAYÇİKOOP'u tercih etmesinin üreticiye büyük katkı sağladığını söyledi. Üretim maliyetlerinin arttığını aktaran Özel, CHP iktidarında tarım kredilerinin faizlerinin silineceğini, çiftçiye ÖTV'siz ve KDV'siz mazot sağlanacağını, tarımsal desteklerin ise kanunda öngörülen seviyeye çıkarılacağını belirtti.
Konuşmasının sonunda üreticilere seslenen Özel, iktidara geldiklerinde tarım ve üretimin öncelikli alanlardan biri olacağını söyledi.(İHA)

Yangın, saat 16.45 sıralarında Kula'ya bağlı Seyitali Mahallesi Sabuncukuyu mevkiinde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, henüz belirlenemeyen bir nedenle makilik alanda çıkan yangın kısa sürede geniş bir alana yayıldı. Yükselen yoğun dumanları fark eden vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye Manisa Büyükşehir Belediyesi Kula İtfaiye Amirliği ekipleri ile Orman İşletme Şefliği'ne bağlı çok sayıda arazöz ve itfaiye ekibi sevk edildi. Rüzgarın etkisiyle büyüyen yangına karadan müdahale edilirken, bir hava aracı da ekiplere havadan destek verdi. Ekiplerin koordineli ve hızlı müdahalesi sayesinde yangın daha geniş bir alana yayılmadan kontrol altına alınırken, yaklaşık 15 dönüm makilik alanın zarar gördüğü öğrenildi.
Yangının tamamen söndürülmesinin ardından bölgede yeniden alevlenme riskine karşı ekipler soğutma çalışmalarını sürdürüyor. Yangının çıkış nedeninin belirlenmesi için inceleme başlatıldı. (İHA)

Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Çeşme İlçe Başkanlığı 15. Olağan Kongresi yoğun katılımla gerçekleştirildi. Tek aday olarak seçime giren mevcut İlçe Başkanı Galip Uluçam, yeniden başkanlığa seçilerek güven tazeledi.
MHP Çeşme İlçe Başkanlığı 15. Olağan Kongresi, MHP İzmir İl Başkanı Veysel Şahin, il başkan yardımcıları, il yönetim kurulu üyeleri, belediye meclis üyeleri, delegeler, partililer, siyasi parti temsilcileri ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin katılımıyla yapıldı. Kongrede mevcut İlçe Başkanı Galip Uluçam tek aday olarak yer aldı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başlayan kongrede, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin gönderdiği mesaj da okundu. Bahçeli'nin mesajı salondaki partililer tarafından ayakta alkışlandı. Divan kurulunun oluşturulmasının ardından faaliyet raporu ve mali rapor okunarak oy birliğiyle kabul edildi.

Şahin: "Kongrelerimiz makam yarışı değil, hizmet yarışıdır"
Kongrede konuşan MHP İzmir İl Başkanı Veysel Şahin, MHP kongrelerinin teşkilatların birlik ve beraberliğini pekiştiren önemli buluşmalar olduğunu belirtti. Kongrelerin makam yarışı değil, hizmet yarışı olduğunu vurgulayan Şahin, "Bizim kongrelerimiz şahısların değil, davanın öne çıktığı; nefislerin değil, ülkülerin kazandığı kutlu buluşmalardır" dedi. Türkiye'nin zorlu bir coğrafyada bulunduğunu ifade eden Şahin, güçlü devlet, güçlü millet ve sağlam iç cephe vurgusu yaptı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin ortaya koyduğu "Terörsüz Türkiye" vizyonuna da değinen Şahin, İzmir teşkilatları olarak bu doğrultuda sahada çalışmalar yürüttüklerini söyledi. Şahin, Çeşme teşkilatının da bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da çalışmalarını aynı kararlılıkla sürdüreceğini belirterek, "Çeşme teşkilatımız, üç hilal sancağımızı yarınlara taşımaya devam edecektir. Mahalle mahalle, sokak sokak çalışmayı sürdüreceğiz" diye konuştu.

Uluçam: "Çeşme hepimizin evidir"
Yeniden ilçe başkanlığına seçilen Galip Uluçam ise konuşmasında, kongrenin yalnızca bir seçim olmadığını, dava şuurunu tazeleyen önemli bir buluşma olduğunu söyledi. Cumhuriyetin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, silah arkadaşları, aziz şehitler, gaziler ve MHP'nin kurucu lideri Alparslan Türkeş'i anarak konuşmasına başlayan Uluçam, MHP'nin Türk milletinin vicdanı ve devletin teminatı olduğunu ifade etti. Göreve geldikleri günden bu yana teşkilatın gücünü artırmak, ülküdaşlarla gönül bağını kuvvetlendirmek ve vatandaşların yanında olmak için çalıştıklarını belirten Uluçam, "Siyasi görüşü, dünya görüşü veya yaşam tarzı ne olursa olsun Çeşme'de yaşayan her vatandaşımızı bu güzel ilçenin ayrılmaz bir parçası olarak görüyoruz. Çünkü Çeşme hepimizin evidir, geleceğidir ve ortak sorumluluğudur" dedi. MHP olarak ayrıştıran değil birleştiren, ötekileştiren değil kucaklayan bir anlayışı temsil ettiklerini dile getiren Uluçam, Çeşme'nin yararına olacak her çalışmanın destekçisi olacaklarını söyledi.
Uluçam, Çeşme'nin tarihi, turizmi, kültürü ve doğal güzellikleriyle Türkiye'nin göz bebeği olduğunu ifade ederek, ilçenin yalnızca yaz aylarında konuşulan bir turizm merkezi değil; gençlerin umutla geleceğe baktığı, esnafın kazandığı, üreticinin desteklendiği ve vatandaşların huzur içinde yaşadığı bir ilçe olması için çalışacaklarını kaydetti.

Yeni yönetim belirlendi
Konuşmaların ardından yapılan seçimlerde Galip Uluçam yeniden MHP Çeşme İlçe Başkanı seçildi.
Yönetim Kurulu Asil Üyeleri: Selma Polat, Hakan Tekin, Hasan Coşkun, Yıldırım Yaşar, Mustafa Üstün, İlhan Çimen, Emine Çiftçi, Mustafa Bulduk, Güler Aras, Mustafa Alıcı, Necati Kamacı, Vedat Köstekçi, Erdal Taşdelen, Ümit Asil Berber, Levent Kaymaz, Ajlan Özsaran, Sadri Çetinkaya, Umut Yaşar Çavdar.
Yönetim Kurulu Yedek Üyeleri: Şuayıp Kavalcı, Mesut Meziker, Doğan Ayhan, Funda Serin, Ümit Elmas, Serdar Çiçek, Cengiz Bahar, Bilal Erdoğan, Zafer Sökmen, Hüseyin Armağan Küçükkara, İbrahim Kocakaya, Hüseyin Lokmacı, Kamuran Ülgen, Ahmet Dağdelen, Fadime Tan, İnci Yıldız, Mehmet Kurt, Hasan Dağaşan.
İl Delegeleri Asil: Galip Uluçam, Gazi Fıldır, Selma Polat, Hasan Coşkun, Hakan Tekin, Ali Gölcük, Durmuş Biçer.
İl Delegeleri Yedek: Yıldırım Yaşar, Hakan Çalı, Levent Kaymaz. (İHA)

Şeyh Sait ile ilgili görmezden gelinen bir nokta var. Kendisi Milli Mücadele’yi desteklemeyen, işgal edilen ülkeyi kurtarmak için kılını kıpırdatmayan ve herhangi bir çaba içerisine girmeyen biridir. Milli Mücadele karşısında yer alan ya da desteklemeyen biri hakkında olumlu düşünceye sahip olmamak her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının görevidir.

Şeyh Sait İsyanını öncelikle bir dini nitelikteki isyan olarak görmek gerekir. Şüphesiz Hilafetçi, şeriatçı niteliği olan bir isyan. Ancak isyanı destekleyenler arasında Azadi hareketi ile Kürdistan Teali Cemiyeti de dikkat çekmektedir. Uğur Mumcu’nun deyimiyle bu İngiliz Kürtçülüğüdür. Aslında 100 yıl arayla Türkiye’deki Kürtçülük hareketinde bir değişiklik yoktur. Emperyalizmin yedeğinde bir Kürtçülük hareketi söz konusudur. Ancak diğer taraftan Kürt ayaklanmalarının Cumhuriyetle birlikte çıktığı düşüncesi tamamıyla yanlıştır. 19. Yüzyıldan itibaren, özellikle II. Mahmut’un merkezi bir yönetim yaratma çabasına bir tepki niteliği taşımaktadır. Bedirhani ayaklanmaları, Babanzade ayaklanmaları bu bağlamda anılmalıdır.

1925 yılı itibarıyla iç ve dış konjonktür isyanın çıkması için uygundu. Halifelik kaldırılmış, medreselerin kapatılması öğretim birliği kanunu ile sağlanmış ve laikleşme yolunda büyük bir ilerleme sağlanmıştı. Hatta bu toplu devrimler –Halifeliğin kaldırılması başta olmak üzere- Türk Devrimi’nin en önemli kısmı olarak değerlendirilebilir. Laikleşme yolunda atılan adımlar Şeyh Sait ve benzerlerini rahatsız etmiş, isyanın dini ana referans noktası ve meşruiyet kaynağı bu olmuştur. Bununla birlikte isyanın Cibranlı Halit Bey’in liderlik ettiği Azadi hareketi ve Kürdistan Teali Cemiyeti ile bağı açık ve nettir. Kürdistan Teali Cemiyeti deyince akla gelecek isim Seyit Abdülkadir idi. İsyan her ne kadar Şeyh Sait İsyanı olarak anılsa da, Şeyh Sait ile birlikte anılması gereken isim Seyit Abdülkadir’dir. Seyit Abdülkadir, isyanın çıktığı dönemde Şeyh Sait’ten çok daha güçlü ve etkili bir isimdi. Kürdistan Teali Cemiyeti’nin Mütareke döneminden beri İngiltere ile bağı vardı. Dolayısıyla bu yapının ucu Damat Ferit’ten Hürriyet ve İtilaf Fırkası’na ve Vahdettin’e kadar uzanmaktadır. Bu noktada bunların kesişme kümesi olarak Şeyh Sait ortaya çıkmaktadır. Şeyh Sait dini kimliği ile isyanı kitleselleştirebilecek ve daha etkili olabilecek bir isim olarak düşünülmüş olmalıdır.

Şüphesiz isyanın bir de dış cephesi var. 1923’te Lozan’dan sonraya bırakılan Musul meselesi isyanın zamanlamasıyla çakışmaktadır. Lozan’da çözülemeyen bir sorun olarak Musul, Türkiye’nin en sıcak sorunlarının başında geliyordu. Bu sorun İngiltere ile Türkiye arasında görüşmeler yoluyla çözülecek şekilde sonraya bırakılmıştı. Oysa bu dönemde Türkiye savaş yorgunu bir ülke olarak, çağdaşlaşma ve kalkınma yoluna girecek şekilde devrimleri yapmak noktasında acele etmekteydi.

Türkiye’nin Lozan’da Musul ile ilgili tezi, bölgede (Musul, Kerkük ve Süleymaniye) plebisit/halk oylaması/referandum yapılmasıydı. İnönü, Türk ve Kürtleri birlikte değerlendirerek nüfus çoğunluğunun onlara ait olduğunu belirtti ve toplam 500 bin civarındaki nüfusun, kararı kendisinin vermesini istedi. Bu noktada Türkiye’nin kendine duyduğu özgüven dikkat çekicidir. Gerçekten dönemin Türkiye’si saygınlığı itibarıyla plebisitte lehine sonuç alacak gibiydi. 100 yıl sonra benzer bir durumda sonucu ve nedenlerini okuyucuların hayal gücüne bırakıyorum.

Türkiye’nin demokratik ve özgüvenli tavrını, demokrasinin beşiği İngiltere hiçbir şekilde kabul etmedi. Gerekçe olarak da bölge halkının cehaletini gösterdi. Bölge halkının, plebisitin ne olduğunu bile bilmediğini ileri sürdü. Dolayısıyla sorunun çözümü tıkandı. Lozan’da Musul meselesi nedeniyle barış süreci uzayınca, Türkiye Musul’u dışarıda bırakarak acil barış ihtiyacını temin etti. Musul meselesini sonraya bıraktı. Türkiye’nin Trablusgarp, Balkan, Birinci Dünya ve İstiklal savaşlarını arka arkaya yaşandığı bir dönemin ardından barışa, huzura, yaralarını sarmaya, ordusunu terhis etmeye ihtiyacı vardı. Savaşacak gücü ve kaynakları yoktu. Birinci Dünya Savaşı’nda yaklaşık 2 milyon kişiyi askere almıştı. Savaş sonunda büyük insan kaybına uğramış, ülke topraklarının bir bölümü savaş alanına dönmüş, Mondros ve Sevr’in ardından güç koşullar altında tekrar silaha sarılmak zorunda kalmıştı. Son enerjisini de burada tüketmişti.

Şeyh Sait isyanı çıktığında Türkiye, Lozan’ı imzalamış olmanın verdiği huzuru yaşasa da Batı dünyasıyla ilişkilerini henüz normalleştirememişti ve Musul meselesi, Türkiye-İngiltere gerilimini –savaş tehlikesi de dahil olmak üzere- tırmandırıyordu. Lozan sonrasında iki ülkenin kendi aralarında görüşerek sorunu çözmeleri, çözemedikleri takdirde de Milletler Cemiyeti’nin devreye girmesi kararlaştırılmıştı. İki ülke anlaşamadığı için Milletler Cemiyeti’nin hakemliği devreye girdi ve MC heyeti 11 Şubat’ta Musul’a geldi. Şeyh Sait İsyanı 13 Şubat’ta çıktı. Tesadüfün böylesi mümkün müdür? İsyanın arkasında İngiltere’nin desteğini görmek mümkündür. Neticede isyan İngiltere’ye yaradı.

Dersim isyanının çıkış döneminin Hatay sorununun yaşandığı döneme denk gelmesi gibi Şeyh Sait isyanının çıkışı da Musul meselesinin gündemde olduğu, İngiltere ile gerilimin tırmandığı bir dönemde gerçekleşti. İsyan nedeniyle Türkiye’nin Türk-Kürt birlikteliğine, ayrılmazlığına dair tezi zarar gördü. Bölgede 100 yıl öncede emperyalizm vardı, bugün de var. Sadece başat aktörleri değişti. Dün başat aktör İngiltere idi, bugün ABD. O dönemde Milliyetler Cemiyetinin inceleme komisyonunun hazırladığı raporda İngiltere lehine karar alınmasında isyanın bir hayli etkisi oldu. Milli Mücadele döneminde ve Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye, emperyalizmin yedeğinde bir Kürdistan kurulmasını başarılı bir şekilde engelledi.

Şeyh Sait ve arkadaşları, 29 Haziran 1925 tarihinde idam edildiler. Tesadüf diyemeyeceğim, muhtemelen Türk devlet geleneğinin sürekliliği bağlamında bilinçli bir tercihle PKK terör örgütü lideri Öcalan da 29 Haziran 1999’da idam cezasına mahkum edildi.

Cumhuriyeti kuranlar, tüm diğer etnik unsurlarla beraber Türk-Kürt birlikteliği tezini benimsediler, Lozan’da da bunu savundular. Bugün de Şeyh Sait’in torunları, Öcalan’ın yeğeni TBMM’de milletvekili ise Türkiye’nin Kürt sorunu yoktur. Türkiye’nin sorunu emperyalizmin aparatlığını benimseyen ayrılıkçı ve bölücü terör sorunudur. Ötesi değildir. Ortak bir milli kimlik etrafında birleşmek ve bu coğrafyada barış içinde kalkınarak demokratik bir ülke inşa etmek Cumhuriyetin ikinci yüzyılında hepimizin görevidir.

Kaynak:

Semih Çınar, İsyan ve Hüküm: Şeyh Said İsyanı ve İsyanın Yargı Süreci, İdeal Kültür Akademi, İstanbul, 2025.

Sultanlar Ligi ekiplerinden Aras Kargo Voleybol Takımı, yeni sezon hazırlıkları kapsamında transfer çalışmalarını sürdürürken, kadrosunu güçlendirmeye devam ediyor. İzmir ekibi, son olarak Kuzeyboru forması giyen 24 yaşındaki pasör Lila Şengün’ü kadrosuna kattığını duyurdu. Konuyla ilgili kulüpten yapılan açıklamada, "2002 doğumlu başarılı pasör Lila Şengün, yeni sezonda takımımızda mücadele edecek. Yeni evine hoş geldin Lila" ifadelerine yer verildi.(İHA)