"Yaprakbank": Peşin Ödeme ve Ekonomik Güvence

Üreticiler arasında "Yaprakbank" olarak adlandırılan alım sistemi sayesinde çiftçiler, topladıkları ürünün bedelini anında peşin olarak alabiliyor. Sezon başında 120 TL'den açılan piyasa, şu an 80 TL bandında seyrediyor. Bu gelir, üreticinin üzüm hasadı öncesindeki gübre, ilaç ve mazot gibi temel giderlerini karşılamasında kritik rol oynuyor.

Dünya Mutfaklarına Alaşehir İmzası

Alaşehir asma yaprağının coğrafi işaretli bir lezzet olduğunu vurgulayan sektör temsilcileri, ürünün sadece iç piyasada değil, dünya mutfaklarında da yoğun talep gördüğünü belirtiyor. Hem taze hem de salamura olarak tüketilen yapraklar, yüksek kalitesi sayesinde ihracatın da vazgeçilmez kalemleri arasında yer alıyor.

Üretimde Hassas Dengeler

Yaprak alımı yapan uzmanlar, bu sürecin bir yandan kazanç sağlarken diğer yandan bağ bakımının bir parçası olduğunu ifade ediyor. Ancak yaprak toplama sırasında ana ürün olan üzüm salkımlarına zarar verilmemesi, sürdürülebilir bir hasat dönemi için en önemli kural olarak hatırlatılıyor. (İHA)

Manisa'nın Sarıgöl ilçesinde kontrolden çıkarak bariyerlere çarpan motosikletteki 1 kişi hayatını kaybetti sürücü ağır yaralandı. Kaza, Sarıgöl ilçesi Selimiye Mahallesi yakınlarındaki Denizli-Buldan rampasında meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, Alaşehir yönüne seyreden Muhammetcan C. yönetimindeki 09 ALY 168 plakalı motosiklet, sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu bariyerlere çarptı.
Çarpmanın etkisiyle motosikletteki Fatih Akdoğan (24) ağır yaralandı. İhbar üzerine olay yerine sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi. Ambulansla Alaşehir Devlet Hastanesi'ne kaldırılan Akdoğan, tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı. Kazada ağır yaralanan sürücü Muhammetcan C.'nin ise tedavisinin sürdüğü öğrenildi.
Kazayla ilgili soruşturma başlatıldı. (İHA)

İzmir’in Selçuk ilçesinde Gençlik Haftası etkinlikleri kapsamında düzenlenen bisiklet turunda yüzlerce öğrenci, bağımlılıkla mücadele ve sağlıklı yaşam için bir araya gelerek pedal çevirdi.
Gençlerde sağlıklı yaşam bilinci oluşturmak ve bağımlılıkla mücadelede farkındalık oluşturmak amacıyla düzenlenen 'Yeşilay Sağlıklı Yaşam Bisiklet Turu', İzmir Selçuk sokaklarında renkli görüntülere sahne oldu. Şehit Polis Demet Sezen Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi bahçesinde start alan etkinliğe; Selçuk İlçe Milli Eğitim Müdürü Ali Serkan Atlan, Şube Müdürleri Ali Özlü ve Şeyhmus Özpolat, Yeşilay Selçuk İlçe Temsilcisi Vahit Sürer, Efes Bisikletliler Grubu üyeleri, öğretmenler ve çok sayıda öğrenci katıldı.

Şehir merkezinden Pamucak’a kortej
Emniyet ve jandarma ekiplerinin yoğun güvenlik önlemleri altında başlayan turda bisikletli grup; Şehit Polis Murat Akançay, Abuhayat ve Argenta caddelerini takip ederek Efes Selçuk kavşağı üzerinden Pamucak Sahili’ne ulaştı. Güzergâh boyunca Selçuklu vatandaşlar, alkışlarla gençlerin bu anlamlı duruşuna destek verdi.

Hem spor hem çevre temizliği
Etkinliğin Pamucak ayağında uzman bisikletçiler tarafından öğrencilere güvenli sürüş teknikleri eğitimi verildi. Nefes egzersizleri ve kaynaşma oyunlarıyla keyifli anlar yaşayan gençler, sosyal sorumluluk bilinciyle sahil bandında çevre temizliği de yaparak doğanın korunmasına yönelik önemli bir mesaj verdi. Organizasyon, şehir merkezine yapılan toplu dönüş sürüşüyle başarıyla tamamlandı. (İHA)

"Gereksiz Büyüme Şirketler İçin Tehdit"

EBİAD tarafından düzenlenen organizasyonda Ege iş dünyasına seslenen Dr. Hakan Tartan, küresel krizlerin ekonomi üzerindeki baskısına dikkat çekti. Hürmüz Boğazı krizi ve enerji darboğazı gibi faktörlerin kriz yönetimini zorunlu kıldığını belirten Tartan, şirketlerin plansız büyüme yerine verimlilik odaklı stratejiler geliştirmesi gerektiğini vurguladı.

Haftada 4 Gün Çalışma Dönemi Yaklaşıyor

Geleceğin iş modellerine dair çarpıcı öngörülerde bulunan Tartan, nicelikten ziyade niteliğin önem kazandığını ifade etti. Kendi bakanlık döneminde ön hazırlıkları yapılan "haftada 4 gün çalışma" sisteminin dünya genelinde yaygınlaşacağını söyleyen Tartan, şu ifadeleri kullandı:

"Bundan 10 yıl sonra devasa kampüslü üniversiteler olmayacak çünkü zaman artık çok değerli. Eskiden çok çalışmak idealdi, şimdi ise teknolojiyle verimli çalışmak esas. Bu enflasyonist ortamda dövizle borçlanmaktan kaçınmak ve gerekirse verimli küçülmeyi göze almak şart."

Yerel Yönetimlerde "Siyaset" Değil "Hizmet" Vurgusu

Değişimin toplumsal gelişimdeki rolüne değinen Tartan, Türkiye’deki yerel yönetim anlayışını da eleştirdi. Belediyeciliğin siyasetin gölgesinde kalmaması gerektiğini belirten Dr. Hakan Tartan, başkan adaylarına ve mevcut yöneticilere seslendi:

• Siyaset Partilerin İşidir: Yerel yönetimler siyasetin tam merkezinde yer almamalı.

• Asli Görevlere Dönüş: Belediyeler; yollar yapmalı, otopark sorununu çözmeli ve çöpleri en verimli şekilde toplamalıdır.

• Kalkınma Yerelden Başlar: Atık yönetimi, tarımsal ve endüstriyel kalkınma belediyelerin önceliği olmalıdır.

Tartan, sözlerini "Ben çöp toplayacağım, yol yapacağım demekten çekinen kişiler Belediye Başkanı olmasın" diyerek noktaladı.

Salon Dar Geldi: 2 Bin 700 Yürek Tek Ses!

Turgutlu Belediyespor ile Kırklareli Belediyesi Kırklareli Fen Bilimleri arasında oynanan final serisinin ikinci maçında, şehir adeta salona aktı. Resmi verilere göre 2 bin 700 biletli seyircinin takip ettiği müsabakada, kapasite tamamen dolunca yüzlerce sporsever karşılaşmayı ayakta izlemek zorunda kaldı.

Turgutlu sokaklarındaki basketbol heyecanı, salonun sınırlarını zorlayarak Türk kadın basketbolunun yükselen ivmesini tüm Türkiye’ye kanıtladı.

Euroleague Ortalamasını Sildi Süpürdü

TBF tarafından paylaşılan çarpıcı rapor, Turgutlu’daki ilginin boyutunu gözler önüne serdi. Yıldırım Beyazıt Spor Salonu’ndaki seyirci sayısı, 2025-2026 sezonu Euroleague Women genel seyirci ortalamasının üzerine çıkarak büyük bir sürprize imza attı. Yerel bir kulübün, Avrupa’nın en elit kulüp organizasyonlarını geride bırakan bu taraftar kitlesine ulaşması, spor otoriteleri tarafından "kadın basketbolunda devrim" olarak nitelendirildi.

Başkan Maliz: "Bu Atmosfer Türk Basketboluna Örnek Olmalı"

Turgutlu Belediyespor Başkanı ve Belediye Başkan Yardımcısı Hüseyin Maliz, yaşanan bu tarihi başarıya ilişkin yaptığı açıklamada taraftara teşekkür etti. Maliz, şu ifadeleri kullandı:

"Evimizde oynanan final maçını 2 bin 700 taraftarımızın izlemesi, sadece kulübümüz için değil, Turgutlu ve Manisa adına son derece gurur verici. Bu rakamın Avrupa’nın en üst düzey organizasyonlarını geride bırakması, kadın basketboluna verdiğimiz emeğin halkımız nezdinde nasıl bir karşılık bulduğunun en somut kanıtıdır. Vizyonumuzla örtüşen bu muazzam atmosfer için tüm hemşehrilerimize şükranlarımı sunuyorum." (İHA)

Bodrum FK, Trendyol 1. Lig play-off 2. tur rövanş maçında deplasmanda oynayacağı Çorum FK müsabakasının hazırlıklarını yoğun tempoda sürdürüyor. 15 Mayıs Cuma günü saat 20.00'de oynanacak kritik müsabaka öncesi yeşil-beyazlı ekip, Yalıçiftlik İsmail Altındağ Tesisleri'nde teknik heyet yönetiminde çalışmalarına devam ediyor. Turun ilk ayağında alınan skorun ardından final kapısını aralamak isteyen yeşil-beyazlılar, sahadan galibiyetle ayrılarak adını play-off finaline yazdırmayı hedefliyor.

"Bu çocuklar inandılar"
Karşılaşmaya dair değerlendirme yapan Bodrum FK Teknik Sorumlusu Sefer Yılmaz, "Öncelikle maç çok güzeldi bizim için, özellikle seyircimize tekrar teşekkür etmek istiyorum, çok güzel bir atmosfer oluşturmuşlardı. Biz de onun karşılığını hem güzel oyun hem galibiyetle verdik. Hiç ara vermeden antrenmanla yine ikinci maça hazırlanıyoruz. Çünkü ilk maç sadece oyunun birinci devresiydi. Şimdi ikinci devreyi oynayacağız ve deplasmanda oynayacağız. Aynı şekilde ciddiyetle hazırlanıyoruz, analizlerimizi yapıyoruz. Maç çok önemli. İki sene önce de yarı finalde Çorum'la karşılaşmıştık. Maçlarımız gergin oluyor. O yüzden onun bilincindeyiz. Haftalardır söylüyoruz, bu çocuklar çok inandılar. 7-8 hafta varken bile biz '11 haftamız var' diyorduk, özellikle şu son 4 maçı da işin içine katıyorduk. Oynaya oynaya şu anda iki tane maçımız kaldı. İnşallah cuma günü bize yeterli olan skoru alıp 24 Mayıs'ta Konya'ya gitmek istiyoruz, bütün çalışmalarımız da bunun üzerine" dedi. (İHA)

Bir Dönemin "Fabrika" Köyüydü

Hasanlar, sıradan bir dağ köyü olmanın çok ötesindeydi. Bölge sakinlerinin anlattığına göre, köyün içinde bir zamanlar aktif bir fabrika bulunuyordu. Zeytinden incire, narenciyeden hayvancılığa kadar her türlü üretimin merkezi olan bu topraklar, yüzlerce kişiye aş ve iş kapısı oluyordu.

Modern Zamanın Sessiz İstilası: Göç

Ancak zaman, Hasanlar’ın aleyhine işledi. Genç kuşak, daha iyi iş imkanları ve şehir hayatının cazibesine kapılarak tek tek köyü terk etti. Gençlerin gidişiyle birlikte;

• Okullar kapandı,

• Tarlalar sahipsiz kaldı,

• Sokaklardaki çocuk sesleri kesildi.

Harabeye Dönen Anılar

Bugün mahallede sadece birkaç hane yaşam mücadelesi veriyor. Bakımsız kalan taş evler, sahipleri geri dönmeyince yorgun düşüp tek tek yıkılmaya başladı. Boş sokakları ve yıkılmış duvarlarıyla Hasanlar, artık bir yerleşim yerinden çok bir "hayalet köyü" andırıyor.

"Eskiden burada bayramlar bir başka kutlanırdı, her evden duman tüterdi. Şimdi ise sadece yıkılan duvarların sessizliği kaldı." – Köy Sakini

Hasanlar’ın geride kalan az sayıdaki yaşlı sakini, anılarını beklemeye ve sessizlik içinde yaşamlarını sürdürmeye devam ediyor. (İHA)

Şehitlikte Yoğun Katılımlı Anma Programı

Sabahın erken saatlerinden itibaren ziyaretçi akınına uğrayan Soma Maden Şehitliği, facianın 12’nci yılında duygusal anlara sahne oldu. Törene devlet erkanı, siyasi liderler ve çok sayıda vatandaş katılım sağladı.

Törene Katılan İsimler:

• Özgür Özel (CHP Genel Başkanı)

• Vahdettin Özkan (Manisa Valisi)

• CHP Manisa Milletvekilleri ve İl Başkanı

• Maden sendikaları temsilcileri, kurum müdürleri ve şehit aileleri.

Mezarlara Karanfiller Bırakıldı

CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve Manisa Valisi Vahdettin Özkan, şehitlerin mezarlarını tek tek ziyaret ederek karanfil bıraktılar. Protokol üyeleri, 12 yıldır dinmeyen bir acıyla evlatlarını ve eşlerini bekleyen ailelerle yakından ilgilenerek taziyelerini yineledi.

Bir Annenin Dinmeyen Sızısı: "Acının Tarifi Yok"

Törende en yürek burkan anlar, evlatlarının mezarı başında bekleyen ailelerin konuşmaları oldu. Oğlu Şaban İlçi’yi faciada kaybeden Ayşe İlçi, duygularını şu sözlerle ifade etti:

"12 yıldır aynı acıyla yaşıyoruz. Oğlum öldüğünde geriye iki küçük yavrusu kalmıştı; bugün biri genç delikanlı, diğeri genç kız oldu. Yaşadığımız bu acının tarifi yok."

Dualarla Sona Erdi

Anma programı, şehitlerin ruhu için okunan Kur'an-ı Kerim tilaveti ve hep birlikte edilen duaların ardından sona erdi. Soma, 12 yıl geçmesine rağmen kayıplarını unutmadığını bir kez daha tüm dünyaya gösterdi. (İHA)

Karaburun yarımadasının kültürel mirasına sahip çıkan önemli etkinliklerden biri olan "9. Geleneksel Yemek Festivali", Müesser Aktaş Etnografya ve Tarih Evi Koruma ve Yaşatma Derneği tarafından 16-17 Mayıs 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek. Yarımadanın köklü kültürünü yaşatmayı amaçlayan festival, iki gün boyunca ziyaretçilerine hem lezzet hem de kültür dolu unutulmaz bir hafta sonu sunacak.
Festival kapsamında yöresel yemek yarışmaları, kültürel söyleşiler, geleneksel el sanatları tanıtımları ve destansı halk oyunları gösterileri düzenlenecek. Karaburun ve Mordoğan’ın geçmişten günümüze uzanan yaşam kültürünü tanıtacak etkinlikler, bölgenin kültürel değerlerini gelecek nesillere aktarmayı hedefliyor.
Yarımada kültürüne gönül veren isimlerden biri olan Müesser Aktaş tarafından 2008 yılında kurulan yerel kültür evi ise festivalin en önemli simgelerinden biri olarak dikkat çekiyor. Kültür evinde; el sanatları ürünleri, geleneksel köy odası, yöresel kıyafetler, eski mutfak eşyaları ve geçmiş yaşamı yansıtan birbirinden değerli eserler sergileniyor.
Karaburun yarımadasının unutulmaya yüz tutmuş kültürel mirasının korunması adına büyük emek veren Müesser Aktaş’ın çalışmaları, yıllardır bölge halkı ve ziyaretçiler tarafından takdirle karşılanıyor. Yarımadanın tarihine ışık tutan birçok nadide eser, bu kültür evinde yaşatılarak günümüze taşınıyor. Bu yıl dokuzuncusu düzenlenecek olan yöresel yemek festivali de, bu kültürel mirası daha geniş kitlelerle buluşturarak adeta taçlandırıyor.
Festival boyunca ziyaretçiler yalnızca yöresel lezzetlerle buluşmayacak; aynı zamanda Karaburun’un tarihini, yaşam biçimini ve geleneklerini yakından tanıma fırsatı da bulacak. Bölgenin doğal güzellikleri ve kültürel dokusuyla birleşen etkinlik, İzmir ve çevre illerden gelecek misafirler için de önemli bir kültür buluşması niteliği taşıyor.
Festivale katılanlara ayrıca, mitolojide Echo efsanesiyle anılan ve Narcissus hikâyesine konu olduğu söylenen tarihi Nargisus Çeşmesi’ni ziyaret etmeleri de öneriliyor. Yarımadanın mistik atmosferini yansıtan bu tarihi nokta, bölgenin kültürel zenginliğini tamamlayan önemli değerlerden biri olarak öne çıkıyor.
Karaburun ve Mordoğan kültürünün yaşatılması adına büyük önem taşıyan festival, geleneksel değerlerin korunmasına katkı sunarken aynı zamanda yarımada turizmine de canlılık kazandıracak. Kültür, tarih, gastronomi ve halk oyunlarının bir araya geleceği bu özel etkinlik, güzel bir hafta sonu geçirmek isteyenler için kaçırılmayacak bir organizasyon olacak.

İzmir’in Menemen ilçesinde kontrolden çıkarak devrilen tırın sürücüsü ile yanındaki dayısı hayatını kaybetti.
Kaza, Çandarlı-İzmir Kuzey Ege Otoyolu Menemen çıkışı yakınlarında meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, Aliağa istikametinden İzmir yönüne giden Ömer Faruk Uygun (29) idaresindeki 06 DGG 078 plakalı tır, sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu kontrolden çıktı. Bariyerlere çarpan tır, savrularak devrildi.
Kazayı görenlerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık, itfaiye ve jandarma ekipleri sevk edildi. Olay yerine gelen sağlık ekiplerince yapılan kontrollerde, sürücü Ömer Faruk Uygun ile araçta yolcu konumunda bulunan dayısı Burhan Çotur’un (65) olay yerinde hayatını kaybettiği belirlendi.
Uygun ve Çotur’un cenazeleri, yapılan incelemelerin ardından İzmir Adli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı. Kazayla ilgili soruşturma başlatıldı. (İHA)

Aydın’ın Efeler ilçesinde 2 gün önce özel bir hastanede yağ aldırma ameliyatının ardından rahatsızlanarak ADÜ Hastanesi’ne kaldırılan Nazilli Kahveciler Odası Başkanı Birol Şenkal, hastanede hayatını kaybetti.

Nazilli’de 12 yıldır Kahveciler Odası Başkanlığı görevini yürüten ve geçtiğimiz Ocak ayında tek listeyle gidilen seçimde 4’üncü dönem için yeniden güven tazeleyen Başkan Şenkal, iddiaya göre Efeler'de özel bir hastanede olduğu yağ aldırma ameliyatı sonrası fenalaştı. Şenkal Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi’nde tedavi altına alındı. Şenkal burada yapılan tüm müdahalelere rağmen hayatını kaybetti.
Nazilli'de uzun yıllardır esnaf camiasının yakından tanıdığı isimlerden biri olan Kahveciler Odası Başkanı Birol Şenkal’ın ani vefatı, ilçe genelinde üzüntü oluşturdu. Şenkal’ın cenazesinin bugün öğle namazına müteakip Koca Camii’nden kaldırılacağı, ardından Eğriboyun Mezarlığı’nda toprağa verileceği öğrenildi.

Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) Genel Müdürlüğü 2026 yılı 1. Olağan Genel Kurulu Toplantısı’nın ilk oturumu, Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu başkanlığında gerçekleştirildi. Genel kurulun açılışında konuşan Başkan Dutlulu, Manisalı vatandaşların ekonomisine katkı sağlayacak önemli bir gelişmeyi paylaşarak, su faturalarında ortalama yüzde 15 oranında indirime gidileceğinin müjdesini verdi.
Planlanan düzenlemenin detaylarını aktaran Başkan Besim Dutlulu, su tüketim kademelerinde yapılacak değişiklikle faturaların aşağı çekileceğini belirtti. Birinci kademenin 10 metreküpten 12 metreküpe, ikinci kademenin ise 20 metreküpten 22 metreküpe çıkarılacağını ifade eden Dutlulu, bu hamleyle toplamda 48 bin 786 abonenin ödemelerinde hissedilir bir düşüş yaşanacağını vurguladı. Ayrıca abonelik süreçlerindeki mali yükü hafifletmek adına depozito bedellerinde 5 taksite kadar ödeme kolaylığı sağlanacağını belirten Başkan Dutlulu, özellikle mekanik sayaca geçmek isteyen vatandaşların üzerindeki maliyet baskısını azaltmayı hedeflediklerini dile getirdi.

"Maliyetin çok altında fiyatlandırma yapıyoruz"
Artan elektrik maliyetlerine rağmen halkı koruyan bir politika izlediklerini söyleyen Başkan Dutlulu, suyun maliyetinin çok altında bir bedelle vatandaşa ulaştırıldığını ifade etti. Şehrin su sorununu kökten çözmek için baraj yatırımlarının kritik önemde olduğunu hatırlatan Dutlulu, Gürdük Barajı’nın isale hattının tamamlanmasıyla Akhisar’ın sorununun çözüleceğini, Manisa merkez için de yeni baraj projeleri üzerinde çalıştıklarını belirtti. Desteklerinden dolayı AK Parti Manisa Milletvekili Bahadır Yenişehirlioğlu’na teşekkür eden Başkan Dutlulu, baraj yatırımlarının artmasıyla birlikte su maliyetlerinin de kalıcı olarak düşeceğini sözlerine ekledi.
Genel kurulda faaliyet raporuna ilişkin sunum yapan MASKİ Genel Müdürü Ali Kılıç ise mali disiplin ve kaynak yönetimine dikkat çekti. 1 milyon 477 bin nüfusa 2 bin 261 personel ile kesintisiz hizmet verdiklerini belirten Kılıç, iklim değişikliği ve kuraklık tehdidine karşı su arzı güvenliğini en stratejik hedef olarak belirlediklerini ifade etti.

Sultanlar Ligi ekiplerinden Göztepe Voleybol, yeni sezon hazırlıkları kapsamında transfer çalışmalarını sürdürürken, kadrosunu güçlendirmeye devam ediyor. İzmir temsilcisi, son olarak Rus ekibi Uralochka-NTMK forması giyen 2001 doğumlu smaçör Olga Vaganova’yı kadrosuna kattığını açıkladı. Konuyla ilgili sarı-kırmızılı kulüpten yapılan açıklamada, "Smaçör pozisyonunda oynayan 2001 doğumlu Rus oyuncu Olga Vaganova ile önümüzdeki sezon için anlaşmaya vardık.
Kariyerine Rusya ekiplerinden Uralochka-NTMK’da başlayan Olga Vaganova, son olarak yine Uralochka-NTMK forması giymiştir. Yeni sezonda şanlı formamızla başarılar Olga" ifadelerine yer verildi.(İHA)

Demokrasilerde iktidarın seçimle değişmesi esastır. Seçim olması orada demokrasi olduğu anlamına gelmez. Kuvvetler ayrılığının olduğu bir sistemde, yürütme erki seçimle gelir ve gider, bunun gelenekleşmesi, sıradanlaşması ve normal bir olay olarak algılanması gerekir.

Osmanlı’da ilk seçimler 1877 yılında yapıldı. Meşruti demokrasi dediğimiz bu sistemde parlamentonun ömrü uzun olmadı. Tatile çıkan parlamentoyu II. Abdülhamit, 30 yıl boyunca toplantıya çağırmadı. II. Abdülhamit’in parlamentoyu tekrar toplantıya çağırması için İttihatçı subayların dağa çıkması gerekti. Böylece 1908’de İkinci Meşrutiyet ilan edildi. 1908-1912 yılları arası çoğulcu bir nitelik taşımakla beraber, İttihatçılar da 1913 sonrasında otoriter bir yönetim kurdular.

Milli Mücadele ve Cumhuriyetin kuruluş sürecinde dünyada yükselen otoriter ve totaliter rejimlere (Hitler, Stalin, Mussolini, Franko, Salazar…) rağmen ve ayrıca kuruluş sürecinin tüm sancılarına rağmen Türkiye çok partili rejim denemelerine girişti. TpCF (1924-25) ve SCF (1930) denemeleri bu dönemde gerçekleşti. 1930 sonrasında ortaokul son sınıflarda okutulan Medeni Bilgiler kitabı demokrasiyi anlatıyordu. Dolayısıyla tek parti dönemi “utangaç bir tek parti yönetimi” olarak kendini geçici olarak görüyor, toplumu demokrasiye hazırlıyordu. Bu maksatla bağımsız milletvekilliği uygulamasıyla eski muhalif paşalarla barışarak onları sisteme entegre etti. Bu rejimin güçlenmesine ve kurumsallaşmasına hizmet etti.

Atatürk’ün başlattığı demokrasi devrimini tamamlayan İnönü oldu. Açıkça söylemek gerekirse bunu onlardan başka kimse yapamazdı ve yapmazdı da. Cumhuriyetin kurucu kültürü, Fransız devrim geleneğinden esinlenerek demokratik bir cumhuriyet inşa etmek istedi. Atatürk’ün yarım bıraktığını tamamlayan İnönü oldu. 1945’te İnönü, çok partili yaşama geçiş kararı aldığında şüphesiz erkendi. Açıkça söylemek gerekirse İnönü, “milli şef” olarak vefat etmiş olsaydı, muhtemelen onun varisleri bu işe girişmezdi. Yine muhtemelen İnönü’nün çok partili yaşama geçmeden ölümü ülkede kaos yaratırdı. Liderlerin daha fazla güç peşinde koştuğu bir dünyada güçten feragat etmek her insan evladının yapabileceği bir şey değildir.

14 Mayıs 1950 seçimleri, Türk demokrasi tarihinde "Demokrasi Devrimi" veya "Beyaz İhtilal" olarak adlandırılmayı hak etmektedir. Çünkü bu seçimle Türkiye’de ilk kez seçimle iktidar değiştirilebildi. 1877’den 73 yıl sonra seçimle iktidarı değiştirebilme imkanı sağlaması dolayısıyla 1950 seçimle, Türk demokrasi tarihinin en önemli seçimidir. 27 yıllık tek parti dönemini barışçı bir yolla sona erdiren bu seçimler sadece bizim tarihimizde değil, dünya tarihinde de bir ilktir.

1950 seçiimlerinden önce 16 Şubat 1950 tarihinde kabul edilen seçim kanunu ile gizli, açık sayım, seçimlerin yargı eliyle yönetilmesi ve Yüksek Seçim Kurulu’nun kurulması gibi adımlar atıldı. Bu kazanımlarla bugünkü seçim sistemimizin güvenliğini sağlayan kurumsal yapı oluşturuldu. 1946 seçimlerinde fiilen uygulanan açık oy, gizli sayım sisteminde uzaklaşılarak çağdaş bir demokrasinin gerekleri yerine getirildi. İlk kez 1946’da uygulanan ve sonra da devam ettirilen tek dereceli seçim sistemi çerçevesinde sandıkların köylere kadar götürülmesi de daha görülen bir uygulama değildi. Nitekim bu dürüst seçim sistemi ve iktidarın bu sistemle değiştirilebileceğinin gösterilmesinin de etkisiyle seçimlerde % 90 civarında yüksek bir katılımı sağlandı.

Liste usulü çoğunluk sistemi DP’nin % 52’lik bir oyla parlamentoda % 84’lük bir çoğunluk elde etmesine yol açtı: 408 milletvekili. CHP’nin aldığı % 39 oranındaki oy azımsanacak bir oy değildi. Ancak parlamentoda % 14 oranında bir temsil sağlayan 69 milletvekili kazanabildi. Uzun iktidar yıllarının yorgunluğu, İkinci Dünya Savaşı’nın dışında kalma çabasının topluma ödettiği ağır yükümlülükler (Toprak Mahsulleri Vergisi, Varlık Vergisi, Milli Korunma Kanunu ve 1925’ten beri uygulanan Yol Vergisi…) CHP’nin kaybetmesinin ana nedenleriydi. Şaşırtıcı olan aslında CHP’nin kaybetmesinden ziyade aldığı % 39 gibi yüksek bir oydu. Bunda CHP’nin kendine bir seçmen tabanı yaratması, kurumsal kimliği ve savaşın dışında kalınmasından duyulan memnuniyet gibi faktörler belirleyici oldu. Dolayısıyla CHP açısından sandıkta bir hezimet söz konusu değildi. Hezimet ve ağır yenilgi kendisini seçim sistemi nedeniyle parlamentoda temsilde açık bir şekilde yaşandı. Bunun da esas sorumlusu bizzat CHP’nin kendisiydi. O noktada İnönü’nün seçim sistemini belirleme noktasında Nihat Erim’e güvenmesinin bedeli ağır oldu. Bu bedeli hem CHP ödedi ve hem de Türk demokrasisi. Türkiye gibi demokrasi kültürü zayıf bir ülkede parlamentoda ezici çoğunluk elde etmek iktidarı hızla demokrasi dışı eğilimlere sevk etti.

1950’de yapılan seçimle demokratik yollardan ve barışçı bir şekilde iktidar değişiklik, Cumhuriyetin son devrimidir; Atatürk’ün yarım kalan demokrasi devriminin tamamlanmasıdır. Dünyaya otoriter bir tek parti yönetiminin toplumsal altyapıyı hazırladıktan sonra kendi iç dinamiklerinin etkisiyle çoğulculuğu benimseyebileceğinin istisnai ve ilk örneği oldu. Ünlü siyaset bilimci Maurice Duverger de 1951’de yazdığı kitabında bunu takdirle ve hayranlıkla andı. Bu kazanımla Cumhuriyetin demokrasiyle taçlandı. Bu noktada Fransız Devrimi’nin sonraki süreçte cumhuriyeti demokrasiyle taçlandırmasıyla benzerlik sergilemektedir.

Türkiye’nin 1950’de ilk kez seçimle iktidar değişikliğini sağlaması büyük bir devrim olmakla beraber, Türkiye seçimle iktidar değişimini gelenekleştiremedi. Bunu İnönü’nün tek partini yönetimini erken bitirmesine bağlayanlar olsa da bunun sorumluluğunu İnönü’ye yıkmak haksızlıktır. Sonraki süreçte yaşananlar, demokratik yollarla iktidar değişimini gelenekleştirememenin kabahati 1950 sonrasında ülke yönetimine gelenlerindir. Bunun tipik örneği 2023 seçimleridir. 73 yıl sonra 1950’de seçimle iktidar değiştirmeyi başaranlar mirasçıları bundan bir 73 yıl sonra seçimle iktidar değiştirmeyi başaramadılar. Herhalde bunun hesabını da İnönü’ye sormamak, 2023’te iktidarın o kadar zayıf olduğu, koşulların uygun olduğu ortamda süreci yönetemeyenlere sormak gerekir.

Sonuç olarak Cumhuriyeti 1950’de demokrasiyle taçlandıranları saygıyla andıktan sonra bir kez daha cumhuriyeti yeniden ve daha güçlü bir şekilde demokrasiyle taçlandırmak bugünün Türkiye’sinin görevidir. https://www.v-dem.net/ adlı sayfaya göre 2024 itibarıyla Türkiye, 179 ülke arasında demokrasi sıralamasında 141. sırada olup seçimli otokrasi olarak tanımlanmaktadır. 1950’de dünyada hayranlık uyandıran dönüşümü yeniden canlandırmak, demokratik ve müreffeh bir ülke yaratmak, laik ulus devleti geliştirmek hepimizin görevidir. 14 Mayıs hamaseti yapmadan önce 76 yıl sonra 14 Mayıs 1950’dan bugüne ne kadar ilerledik diye sormak bir zorunluluktur. Bir arpa boyu mu, daha fazla mı? Daha fazla ise bu yeterli mi? Herhalde yetersizlik noktasında hemfikirizdir. Ancak demokrasi geliştirmenin laiklik, ulus devlet ve sosyal adalet ile mümkün olduğunu, etnik ve dini kimlikler üzerinden olmayacağını da hatırlatmak gerekir.

Üzüm bağlarında sabahın ilk ışıkları ile başlayan hummalı çalışma öğlen saatlerinde son buluyor. Yaprakların zedelenmemesi için özenle koparılan yaprakları toptan almaya gelen aracılara kilo ile verdiklerini belirten Buldan Çiftçi Malları Koruma Derneği Başkanı ve üzüm üreticisi Özkan Gümüş, "Bizim yörenin asma yaprağı çok beğeniliyor. Damarsız ve çok taze. Sarma yapımı ve salamurada bekletmek için çok uygun. Ayrıca hiçbir ilaç kullanmadan yetişiyor. Toplanmasında da gerekli itina gösteriyoruz. Üzüm öncesi geliri de bizim için önemli oluyor. Asma yapraklarını toplayarak hem üzüm sezonu öncesi asmaları rahatlatıyor hem de gelir elde ediyoruz. Oluşacak üzümlerin daha fazla güneş görmesini ve havasını almasını böylece sağlamış oluyoruz. Bu yıl bağlarımızda hem yaprak hem de salkımlar güzel. İnşallah afetsiz bir sezon geçiririz. Allah bereketli hasatlar nasip etsin" dedi. (İHA)

İzmir'in Karabağlar ilçesinde müşteri olarak bindiği taksinin şoförünü ücret ödeme bahanesiyle oyalayıp boğazından bıçaklayarak gasp etmeye çalışan şüpheli polis ekiplerince yakalandı. Taksicinin yaralandığı ve saldırganı kendinden uzaklaştırdığı o anlar araç içi kamerasına yansıdı.
Olay dün saat 21.15 sıralarında Uzundere otobanı mevkiinde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, taksiye müşteri olarak binen bir erkek şüpheli, ineceği esnada sürücüye para verme bahanesiyle yaklaştı. Bu sırada aniden elindeki bıçağı taksi şoförünün boğazına dayayan saldırgan gasp girişiminde bulundu. Yaşanan arbedede boynundan bıçak darbesi alan sürücü, panikle araçtan inerek saldırganı kendinden uzaklaştırmaya çalıştı. Ardından taksiyle olay yerinden uzaklaşan yaralı sürücü, durumu polis ekiplerine bildirdi. İhbar üzerine çalışma başlatan polis ekipleri, bıçaklı gasp girişiminde bulunan zanlıyı yakalayarak gözaltına aldı. Tedavi altına alınan taksi şoförünün sağlık durumunun iyi olduğu öğrenildi.

Gasp girişimi kamerada
Öte yandan yaşanan olay taksinin araç içi kamerası tarafından saniye saniye kaydedildi. Görüntülerde şüphelinin parayı uzatır gibi yapıp aniden bıçağı sürücünün boğazına dayaması, şoförün boynundan yaralanması ve ardından araçtan inerek saldırganla mücadele ettiği anlar yer aldı. (İHA)