Trendyol Süper Lig’de sezonun sona ermesiyle birlikte Göztepe’de yeni sezon planlamaları doğrultusunda transfer çalışmaları hız kazandı. İzmir temsilcisi, ilk olarak Heliton ile yollarını ayırırken ardından Efkan Bekiroğlu’nun sözleşmesini uzattı. Kadro yapılanmasını sürdüren sarı-kırmızılı ekip, savunmadaki boşluğu ise Yunanistan temsilcisi Aris forması giyen Noah Sonko Sundberg ile doldurmak için önemli mesafe katetti.
Göztepe ara transfer döneminde de görüşmeler gerçekleştirdiği Lille ile Juan transferi için yeniden masaya oturdu. Fransız temsilcisinin, sezonun tamamlanmasının hemen ardından İzmir takımıyla tekrar temas kurduğu öğrenildi. Ara transfer döneminde Lille’den gelen 18 milyon euroluk teklifi geri çeviren sarı-kırmızılıların, bu kez daha yüksek bir bonservis bedeli talep ettiği ifade edildi.
Lille cephesinin henüz net bir yanıt vermediği ancak görüşmelerin sürdüğü belirtilirken, Fransız temsilcisinin teklifini 20 milyon euro seviyelerine çıkarması halinde transferin gerçekleşmesinin beklendiği kaydedildi.
Brezilyalı futbolcu, bu sezon Göztepe formasıyla ligde 32 maça çıkarken, 11 gol ve 4 asistlik performans sergiledi. (İHA)

Kurban Bayramı'nı memleketi Manisa'da ailesiyle geçiren CHP Lideri Özgür Özel'in ailesinden acı haber geldi. Özgür Özel'in amcası 82 yaşındaki Necati Özel, dün evinde geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Necati Özel için Manisa Hatuniye Camii'nde cenaze töreni düzenlendi. Cenaze namazına Manisa Valisi Vahdettin Özkan, CHP Lideri Özgür Özel ve Babası Talat Özel, Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, CHP milletvekilleri Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, Bekir Başevirgen, Semra Aliye Kavaf, Veli Ağbaba, Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül, CHP Manisa İl Başkanı İlksen Özalper, MHP Manisa Cüneyt Tosuner, belediye başkanları, siyasi parti temsilcileri katıldı. CHP Lderi Özgür Özel, yeğenleri Pınar ve Tolga Özel ile aile yakınları cami bahçesinde taziyeleri kabul etti. Hatuniye Cami İmam Hatibi Hayrettin Çoban tarafından kılınan cenaze namazının ardından Özgür Özel amcası Necati Özel'in tabutunu cenaze aracına kadar omzunda taşıdı. Necati Özel, namazın ardından Kırtık mezarlığına defnedildi.
Öte yandan cenazeye CHP kadrolarının yoğun katılımı ise dikkat çekti. (İHA)

Kandilli Rasathanesi verilerine göre ilk deprem saat 01.59’da meydana geldi. Yerin yaklaşık 15 kilometre derinliğinde gerçekleşen depremin büyüklüğü 2.7 olarak ölçüldü. İlk sarsıntının ardından bölgede kısa süreli tedirginlik yaşanırken, yaklaşık 20 dakika sonra ikinci bir deprem daha kaydedildi.
Saat 02.19’da meydana gelen ikinci depremin büyüklüğü ise 3.6 olarak açıklandı. Yerin 9 kilometre derinliğinde gerçekleşen deprem, çevre mahallelerde de hissedildi. Gece saatlerinde yaşanan sarsıntılar nedeniyle bazı vatandaşların evlerinden çıkarak sokakta beklediği görüldü.
İlk belirlemelere göre depremlerde herhangi bir can veya mal kaybı yaşanmadığı öğrenildi. (İHA)

İzmir'in Bornova ilçesinde sahibinin elinden kaçan kurbanlık dana, çevredeki vatandaşlara korku dolu anlar yaşattı.
Olay, ilçenin yaya ve araç trafiği açısından en yoğun bölgelerinden olan Küçükpark'ta meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, kurbanlık dana bir anda sahibinin elinden kurtularak kaçmaya başladı. Kalabalık caddede ve kaldırımlarda kontrolsüzce koşuşturan hayvanı bir anda karşılarında gören vatandaşlar büyük panik yaşadı. Yolda ve kaldırımlarda bir süre ilerleyen kurbanlık dana, ilginç manzaraların ortaya çıkmasına neden oldu. Dananın sahibi ise kaçan hayvanını zapt edebilmek için uzun süre peşinden koşturdu. Sahibinin danayı yakalama çabası ve yaşanan o hareketli dakikalar, çevredeki vatandaşlar tarafından cep telefonu kamerasıyla görüntülendi. (İHA)

Yıllardır bu köşede sizlerle pek çok bayramı karşıladık; bayramın manasını, bizi biz yapan değerleri satırlara döktük. Hep dedik ki; bayram sadece takvimde bir yaprak, sıradan bir tatil fırsatı değildir. Bayram; kırgınlıkların rafa kalktığı, ellerin değil gönüllerin kenetlendiği, toplumsal ayrışmaların ve kutuplaşmaların sevginin potasında eridiği o muazzam eşiktir.

Bugün en çok ihtiyacımız olan şey, işte o ortak paydalarda kayıtsız şartsız buluşabilmektir. Bizleri ayrıştıran küçük, yapay çizgileri bir kenara bırakıp, bizi birleştiren devasa çınarlarımıza sarılma vaktidir. Nedir bizi sarsılmaz bir bağla bir arada tutan? Bu toprakların kokusu, rengini şehitlerimizin kanından alan o asil, dalgalı al bayrak ve göğsümüzü kabartan ortak vatan sevgisidir. Bu değerler; hiçbir siyasi fikrin, hiçbir toplumsal ayrışmanın gölgeleyemeyeceği kadar kutsal ve herkesi kapsayacak kadar geniştir.

İzmir’den Tüm Türkiye’ye Yayılan Barış Meşalesi

O yüzden diyoruz ki; bu bayram coşkusundan hiçbir kesim kendini dışarıda hissetmesin. Sevinç de bizim, hüzün de bizim. Bu güzel günlerin neşesi; ülkenin en kuzeyinden en güneyine, en doğusundan en batısına kadar her eve, her ocağa misafir olsun. Zira Barış Manço’nun şarkısında dediği gibi: "Yaz dostum, bir dünya ki haklı haksız karışmış / Yaz dostum, boşa geçmiş ömre yaşam denir mi? / Yaz dostum, bir ulu ağaçtan bir yaprak düşer de yerde kalır mı? / Yaz dostum, barış kalpten gelir, sevgiye inan..."

Evet, barış kalpten gelir. Ve biz bu barışın, bu sevgi ikliminin mayasını ilk önce İzmir’den çalıyoruz. Demokrasinin, hoşgörünün, farklılıklarla bir arada huzurla yaşamanın başkenti olan bu kadim şehirden yakacağımız barış meşalesi, dalga dalga tüm Türkiye’yi sarmalı. Buradan yükselen kardeşlik sesi, sınırları aşarak savaşların, kavgaların ve gözyaşlarının eksik olmadığı tüm dünyaya bir insanlık dersi vermeli.

Toplumsal yarılmaları, yapay kavgaları bir kenara bırakalım. Birbirimizin gözlerinin içine nefretle değil, muhabbetle bakalım. Unutmayalım ki bu topraklarda sevginin sesi, her zaman kavganın sesinden daha gür çıkmıştır ve çıkmalıdır.

Bu vesileyle; yüreği vatan ve bayrak sevgisiyle çarpan tüm okurlarımızın, memleketimizin her bir ferdinin bayramını şimdiden en içten dileklerimle kutluyorum. Çocukların neşeyle koştuğu, büyüklerin hürmetle hatırlandığı, sofraların paylaşılarak bereketlendiği, sevginin ve barışın coğrafya tanımadan tüm dünyaya hâkim olduğu bir gelecek ümidiyle...

Son cümle: “Ortak değerlerimiz etrafında birleşerek tüm ülkeyi el ele, sevgi dolu bir bayram coşkusunda buluşturması dileğiyle; bayramınız kutlu olsun!”

Seralardan özenle toplanan, şekil bozukluğundan dolayı 'Dangalak' adı verilen ve lezzeti ile kahvaltı sofralarının olmazsa olmazı domatesler pazarda 100 TL'ye satılıyor.
İncirliova'nın Karabağ Mahallesi'nde çiftçilikle uğraşan Ebru (46) ve Sezgin Ceylan (52) çifti bu yıl 4 bin fide olarak diktikleri domateslerin hasadına başladı. Hasatta en dikkat çekici ürün ise önceleri pek değeri olmayan yerli halkın şekil bozukluğundan dolayı Takoz veya Dangalak adını verdiği domatesler oldu. Sabahın erken saatlerinde hasadına başlanan ve kovalarla taşınıp kasalara konulduktan sonra iç pazarda tüketime sunulan Dangalak cinsi domatesler vatandaşlar tarafından rağbet görmeye başladı. Lezzeti ve yumuşaklığı ile özellikle sabah kahvaltılarının vazgeçilmez ürünleri arasında yer alan domatesin hasadını yapan Ceylan çifti, bu yıl ürünlerinde verim oranının iyi olduğunu belirterek, yaptıkları işten memnuniyetlerini dile getirdi.
Eşi ile birlikte domates üretiminde aktif rol aldığını belirten Ebru Ceylan, "Geçen sene biraz zarar etmiştik ama bu sene verimlerimiz güzel. Eskiden bu domates cinsimiz tutulmuyordu, şekil bozukluğundan dolayı. Eski adıyla Takoz, Dangalak diyorlardı. Şimdi yeniden tutulur oldu, zaten tadı da çok güzel. Dangalak domates pazarda 100 TL'ye satılıyor. Dangalak domateslerin verimi diğer domates türlerine göre daha kısa sürüyor. Tadı çok güzel, alaturka domates yani, eski adıyla Dangalak. Ben halde çok çalıştım. Eskinden o dönemlerde bunları ayırıp işliyorduk. Tabii toplaması da zor, ellerimizi yıpranıyor, sonuçta çiftçilik yapıyoruz" diye konuştu.
Eşinin en büyük yardımcısı olduğunu ifade eden Sezgin Ceylan ise "Bunlar eski yerli köy domatesi. Diğer domatesler gibi düz olmaz bunlar. Eskiden biz bunları Dangalak diye atardık ama şimdi meşhur oldu. Bunun tadı daha farklı aslında, daha güzel. Artık pazarda insanlar bunu görünce almamazlık yapmıyor, alıyor artık. Biz bu işi genelde iki kişi yapıyoruz. Çok sıkışırsak yardım alıyoruz, genelde kendimiz çalışıyoruz. Tabi en büyük yardımcım eşim" dedi.
Sezgin Ceylan, dangalak domateslerin tat olarak farklı ve ince kabuklu, sofralık diye tabir edilen domatesler olduğunu, gök olarak topladıklarını, bu sayede raf ömrünün uzayabildiğini sözlerine ekledi. (İHA)

Bodrum Belediyesi dalgıçları ile Eko Miras ekibi, çevre temizliğine dikkat çekmek amacıyla Bitez sahilinde anlamlı bir etkinliğe imza attı. Gerçekleştirilen deniz dibi ve sahil temizliğinde denizden tam 2,5 ton katı atık çıkarıldı. Toplanan tonlarca atığın arasında araç lastikleri, valizler, plastik ve cam şişeler göze çarptı. Çalışmaların tamamlanmasının ardından ise denizin metrelerce altında renkli anlar yaşandı. Deniz dibini temizleyen dalgıçlar, Ege'nin simge ezgilerinden Çökertme türküsü eşliğinde suyun altında zeybek oynadı. Dalgıçların su altındaki o keyifli anları, sualtı kamerası ile görüntülendi. (İHA)

Manisa’nın Saruhanlı ilçesinde etkili olan dolu ile sel ve su baskınları, üzüm bağları başta olmak üzere mısır, pamuk ve buğday ekili alanlarda büyük zarara yol açtı. Teknik ekiplerin hasar tespit çalışmalarına başladığı bildirildi.
Manisa’nın Saruhanlı ilçesine bağlı Alibeyli, Halitpaşa, Adiloba, Hacırahmanlı, Lütfiye ve Saruhanlı merkez mahallelerinde 22 Mayıs tarihinde meydana gelen dolu yağışı ile sel ve su baskınları tarım alanlarında zarara neden oldu. Şiddetli yağış sonrası özellikle üzüm bağlarında ciddi hasar oluşurken, mısır, pamuk ve buğday ekili alanların da olumsuz etkilendiği öğrenildi. Bölgede yaşanan afet sonrası teknik ekipler tarafından zarar gören tarım arazilerinde inceleme ve hasar tespit çalışmalarına başlandığı açıklandı.
Yetkililer, arazilerde yapılacak hasar tespit çalışmalarının tamamlanmasının ardından ilgili makamlara gerekli bildirimlerin yapılacağını ifade etti. Açıklamada ayrıca, "Tüm çiftçilerimize geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Allah beterinden korusun" denildi.

DP iktidarı açısından son kırılma noktalarından biri olan Tahkikat Komisyonu’nun kurulması (27 Nisan) ve buna karşı öğrenci olaylarının patlak vermesi (28 Nisan) üzerine Başbakan Menderes, önemli bir Anayasa Hukukçusu olan Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil’i arayarak Ankara’ya çağırdı. Başgil, Menderes’in daveti üzerine Ankara’ya geldi. Cumhurbaşkanı Bayar, kendisini yemeğe çağırdı. DP ileri gelenleri ile birlikte Çankaya’da yemek yediler. Tarih 29 Nisan’dı. Yemekte Başgil, Tahkikat Komisyonu’nun kurulmasına değil, ona verilen yetkilere karşı çıktığını, tanınan yetkilerin Anayasa’ya aykırı olduğunu söyledi. Bu durum, Menderes ve Bayar’ın hoşuna gitmese de Başgil’i dinlemeye devam ettiler. Başgil, sertlik yanlısı politikalardan vazgeçilmesini önerdi. Basına getirilen kısıtlamaları ve TBMM görüşmelerinin yayınlanmasının yasaklanmasını eleştirdi. İstanbul Üniversitesi’ndeki olaylar sırasında Ordu ile üniversite gençliği arasındaki yakınlaşmaya dikkat çekti.

Başgil, iktidarın ne yapması gerektiğine dair soruyu yemekten sonra daha dar bir gruba yanıtladı. Bu grupta Bayar, Menderes, Meclis Başkanı Refik Koraltan ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu vardı. Başgil şu net önerilerde bulundu:

“Her şeyden önce, Menderes Kabinesi derhal istifa etmelidir. Bundan sonra, mümkün olduğu nisbette, muhalefete de birkaç bakanlık vererek, Meclisteki mutedil şahsiyetlerden yeni bir kabine kurmalıdır. Böylece, bir nevi koalisyon kabinesi, daha doğrusu milli birlik kurulmuş olacaktır. Bu yeni hükümet, kendisinden öncekinin takip ettiği politikayı bir yana bırakarak tam serbesti içinde kararlarını alacak ve Meclise, Anayasa’ya aykırı olduğu iddia edilen kanunların, bilhassa Salahiyetler Kanununun tadilini teklif edebilecektir. Bu şekilde hareket edilince, artık muhalefet, hükümeti itham etmek için bir bahane bulamayacak ve siyasi tansiyon düşecektir”.

Gerçekten de Başgil’in önerileri son derece yerindeydi. Siyasal tansiyonun düşmesinin ardından gidilecek erken seçimler, Türkiye’de demokratik yollarla iktidarın değişmesinin gelenekleşmesinin önünü açacaktı.

Bayar, Başgil’in önerisine şiddetle karşı çıktı. Bunu “zaaf alameti” olarak tanımladı ve rakiplerinin cesaretlenmesine yol açacağını ileri sürdü. Bayar’a göre buhran zamanında hükümeti değiştirmek yersiz bir hareketti. Yapılması gereken sert tedbirler almaktı.

Menderes ise, sorunun kaynağı kendi ise istifa edebileceğini, ancak hükümetin istifası durumunda işlerin daha kötüye gidebileceğinden endişe duyduğunu söyledi. Sokak eylemleriyle Türkiye’de istifa eden bir hükümetin olup olmadığını soran Menderes’e Başgil, yine soruyla cevap verdi:

“Siz bana tarihimizde on seneden beri bu memlekette gerçekleştirilmeye çalışılan demokrasiye benzer bir demokrasi örneği verebilir misiniz?”

Başgil, kendi sorusunu kendi yanıtladı. Böyle bir gelenek hiç oluşmamıştı:

“Ve Sayın Başvekil bundan böyle ilk defa bu nevi bir örf ve adeti ortaya çıkarmak şerefi size düşmektedir”.

Görüşmenin ardından toplanan Bakanlar Kurulu da bu isteği kabul etmedi. Dolayısıyla 27 Mayıs öncesinde iktidarın eline geçen son fırsatlardan biri de değerlendirilemedi. Mayıs ayında da siyasal gerilim tırmanmaya devam etti. 555K olayları ve 21 Mayıs’taki Harp Okulu öğrencilerinin sessiz yürüyüşü göz göre göre gelen askeri darbenin kilometre taşları oldular.

Tahkikat Encümeni üyesi Nusret Kirişçioğlu’nun hazırladığı Encümen Raporu, CHP’ye yönelik ağır suçlamalardan sonra yürütme, yasama ve yargı alanlarına dair önlemler de sıralamaktaydı. Kirişçioğlu’nun raporunda dile getirilen öneri, CHP’nin kapatılmasıydı. DP’de Tahkikat Encümeni’nin raporu yönünde değil de, Başgil’in önerileri yönünde eğilim olsaydı ve bunlar uygulanabilseydi, askeri darbenin gerçekleşmemesi olasıydı. Ordunun siyasetten uzaklaştırılması Atatürk’ün önemli başarılarından biriydi. 1924’te gerçekleşen bu politika 36 yıl boyunca sürdü. Atatürk’ün vefatı ve 1950 seçimleri gibi tarihi olaylar sırasında da devam etti. Bu, Atatürk’ün ve halefi İnönü’nün başarısıydı. Ordunun siyasetle uğraşarak darbe sürecine yönelmesinin ana sorumlusu DP’dir.

Askeri darbe neticede DP’yi iktidardan uzaklaştırdı. 1961 seçimlerinde CHP askeri darbeyle özdeşleştiğinden -1957’ye nazaran- oy kaybetti. Bunda CHP’nin askeri darbeyle özdeş hale gelmesinin de etkisi vardır. 27 Mayıs’ın getirdiği özgürlükçü ortamın artılarını bir kenara bırakarak, darbenin iki önemli olumsuz sonucu olduğuna dikkat çekmek gerekir. Birincisi Türkiye’de askeri darbelerin zincirinin başlangıcı olmasıdır. İkincisi ise Menderes’lerin idamıdır.

Menderes’e idam cezasının verilmesi üzerine İnönü, 13 Eylül 1961 tarihinde Milli Birlik Komitesi Başkanı ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Cemal Gürsel’e bir mektup gönderdi. O dönemde dile getirilen ancak kamuoyuna açıklanmayan mektup, idam cezasının uygulanmasından 5 yıl sonra kamuoyuna açıklandı (Ekim 1966). Mektupta Yassıada davalarında verilmesi muhtemel idam cezalarının engellenmesi istemekteydi ve idamların milli menfaatlere aykırı olacağı uyarısında bulunulmaktaydı:

“Orgeneral Cemal Gürsel,

Sayın Silahlı Kuvvetler Başkumandanı ve Milli Birlik Komitesi Başkanı,

Yassıada kararları tebliği ve ilan edilmek üzeredir. Kararlar arasında ölüm cezaları bulunursa, bunların infazı Anayasa’ya göre Milli Birlik Komitesi’nin tasdikine bağlı olacaktır.

Kararın tebliğinden iki gün evvel yüksek makamınıza müracaat ederek ölüm cezalarının infazı hususundaki ciddi endişelerimin Milli Birlik Komitesi’ne duyurulmasına tavassut buyrulmasını istirham ediyorum.

Memleketin siyasi hayatında mesuliyet sahibi olarak idam cezalarının tasdikindeki büyük zararları arzetmek için başka bir vasıtamız ve çaremiz olmadığından, müracaatımın zaruri görülmesini saygılarla rica ederim.

Mahkemenin her tesirden uzak olarak tam bağımsızlıkla karar vereceğine ve mahkemenin vereceği kararların adil olacağına şüphe yoktur. Ancak, Milli Birlik Komitesi üyeleri, ölüm cezalarının infazı için son söz sahibi olmak selahiyetiyle teçhiz edilmişlerdir. Bu hususta Milli Birlik Komitesi üyeleri hakimlerin kararlarına mesnet teşkil eden hukuki ve kanuni unsurlar dışındaki bazı gerçekleri ve zaruretleri göz önünde bulundurmak mevkiindedirler. Ben bu müracaatımla, memleketin selameti bakımından hayati ehemmiyette saydığım bu gerçekleri ve zaruretleri ortaya koymak istiyorum.

Memleketimizin bugünkü halinde ne kadar az sayıda olursa olsun, ölüm kararlarının tasdik ve infazı yüksek milli menfaatlere her suretle aykırıdır. Kansız bir ihtilal yapıldı. Böyle bir ihtilalden bir buçuk sene sonra, geçmiş iktidar erkanının siyasi suçlarından dolayı idam edilmeleri, siyasi idamların bünyesinde zaten mevcut olan hak tereddüdünü azami ölçüde arttırmış olacaktır. Suçlarının en ziyade kahrını çekmiş vatandaşlar bile bu infazı aşırı bulacak ve müteessir olacaklardır. İhtilalden bir buçuk sene sonra seçimlere gidiyoruz. Eski, yeni siyasi parti mensupları arasında yaklaşma ve anlaşma çareleri arıyoruz. Bu çabalama içinde artık eskimiş olan siyasi partiler arasında ve memlekette manen huzur teessüsünü imkansız kılacaktır. Unutmamalı ki, yarın seçime gidecek ve seçimlerden sonra idareye katılacak siyasi partilerin çoğu, geçmiş iktidar partisinin mensuplarına büyük mikyasta isnat etmektedir. Bunlar yalnız seçim esnasında değil, seçimden sonra da ruhlardaki daimi bir yarayı işletmekten geri kalmayacaklardır. Ceza tatbikinin bünyesinde taşıdığı ibret ve tenbih hassaları, şimdi infaz yapılmamasında daha ziyade mevcuttur. Memleket huzurunun ve vatandaş münasebetlerinin iyi yola girmesi için ümitlerin bağlanabileceği tek çare bundan ibarettir. Suçluların idam olunmaması, ayaklanma teşebbüsünde olacakların cüretini artıracağı mübalağa edilmemelidir. Ayaklanma teşebbüsünün maddi kuvveti hiçbir zaman devlet ve hükümetin kuvvetiyle başa çıkamaz. Bu teşebbüslerin dikkate alınacak tarafları daha ziyade ruhi ve manevi kuvvetleridir. Bu kuvvetler ise, idam cezasının infaz olunmasıyla artmak ve infaz olunmamasıyla zayıflamak istidadındadır. İnsanların tecrübesinin bir değeri varsa, bizim her yerde gördüğümüz sonuç budur.

Sayın Orgeneral,

Biraz da infaz meselesinin bir diğer önemli tarafına temas etmek isterim. Mahkemenin vereceği kararlara tesir edilmemesi ve mahkemece verilen kararların tatbik edilmesi ordunun isteği olduğundan bahsedilmektedir. Mahkeme kararlarına tesir edilmemesi arzusu ordu için tabii bir ihtiyaçtır. En büyük milli müessesemiz olan ordumuzun adalet bağımsızlığı fikri ile dolu olmasını, millet anlayışının bir yankısı saymak lazımdır. Bu arzu takdire ve saygıya layıktır. Yalnız, ölüm cezasının infazı ayrı meseledir. Nitekim Anayasa bunu, Milli Birlik Komitesi’nin hususi kararına bağlayarak kayıt ve şart altına almıştır. Eğer varit ise, ordu adına Milli Birlik Komitesi’nin idam kararının tasdikine icbar edilmesi haksız ve kanunsuzdur. Ordu adının böyle bir mevzuda kullanılması, Türk ordusunun ebedi şerefine karşı saygı duygusu ile telif olunamaz. Ordu tesiriyle bir infaz muamelesi millette orduya karşı deva bulmaz bir kırgınlık yaratacaktır. Milletle ordu arasına girecek böyle bir hatıranın tepkisini düşünmek insana dehşet veriyor.

Hülasa, infaz kararında ordunun tesirini Milli Birlik Komitesi’nce yerine getirmek, akla gelebilecek mahzurların en büyüğünü taşır ve tarih önünde, karar verenlere de verdirenlere de hesapsız vebal yükler. Ordunun böyle bir tesir yaptığına ve yapacağına asla inanmıyorum. Milli Birlik Komitesi’nin, ağır ve şerefli vazifesini tamamlarken, memleketin selameti bakımından duyduğum endişelerin üzerinde duracağını ümit ediyorum.

Sayın Orgeneral,

Türkiye bugün bir ittifak manzumesinin içindedir. Her meselenin önünde, milli savunma için müttefikler arasında haysiyetli ve itibarlı bir mevkide bulunmamızın büyük ehemmiyeti vardır. Bu bizim için öyle bir ihtiyaçtır ki, bunda kusurlu olmak, hatta ittifak manzumesi içinde bizden daha kusurlu üyelerin bulunması ihtimalinde bile bizim için mazeret teşkil etmez.

Siyasi suçlardan dolayı ölüm cezası, bugün yeryüzünde hemen hiçbir medeni ülkede kalmamış gibidir. Türlü tehlike karşısında bulunan memleketimizin bekçileri ve koruyucuları olan Milli Birlik Komitesi üyelerinin ellerindeki aziz emaneti vahim bir itibar buhranına maruz bırakmayacaklarını hulus ile ümit ediyorum.

Sayın Orgeneral,

İnfaz meselesinde düşündüklerimi şimdiye kadar muhtelif vesilelerle size ve temas edebildiğim Milli Birlik Komitesi üyelerine tam bir açıklık ve kesinlikle söylemekte kusur etmedim. Şimdi resmi vazife olarak son kararı vereceğiniz anda Milli Birlik Komitesi’ne bu konudaki düşüncelerimin resmen bildirilmesini sizden niyaz ediyorum.

Üstün saygılarımın kabulünü istirham ederim Sayın Orgeneralim. 13 Eylül 1961.

İsmet İnönü”.

İnönü’nün mektubu, haklı uyarılar içermekteydi ve bir sağduyunun, öngörünün de eseriydi. Ancak tahmin edilen idamların onaylanmasını engellemeye yetmedi. CHP, bu mektubu bir siyasal malzeme de yapmadı. Hakkında yapılan tüm suçlamalara rağmen seçim meydanlarında mektubu kullanıp oy avcılığı yapmaya da girişmedi. İnönü, her zamanki gibi devlet adamı sorumluluğunu yerine getirmişti.

İnönü’den önce bir mektup da Alparslan Türkeş tarafından yazılmıştı. Türkeş, darbenin “kudretli albay”ı idi. 1960 yılı Kasım ayında, darbeden 6 ay kadar sonra 14’ler olarak tasfiye edilenler Milli Yol Dergisi’nin 26 Ocak 1962 sayısında, idamlardan birkaç ay sonra yayımlanmıştı. Türkeş, Gürsel’e yazdığı mektupta “Siyasi suçlardan dolayı ölüm cezalarının verilmesi, bugünün insanlık duygularına uymamaktadır” demekteydi.

Darbelerin geride kaldığı, siyasetçilerin demokrasi dışı yollara sapmadığı, yargının siyasallaşmadığı (bkz. Tahkikat Komisyonu, bkz. Yassıada, bkz. Ergeneko-Balyoz davaları…) kuvvetler ayrılığının kökleştiği, seçimle iktidar değişiminin gelenekleştiği ve Cumhuriyetin kurucu değerlerinin hakim olduğu bir Türkiye diliyorum.