İzmir'de kurtuluşun 104'üncü yıl dönümü kutlamaları kapsamında Türk ordusunun 9 Eylül 1922'de kente girerken kullandığı güzergâh üzerinde geleneksel Zafer Yürüyüşü düzenlendi. İzmir'de kurtuluş yürüyüş, Basmane Karakolu önünden Cumhuriyet Meydanı'na kadar devam etti. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, siyasi parti temsilcileri, milletvekilleri, meclis üyeleri, sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda yurttaşın yer aldığı kortejde 9 Eylül heyecanı İzmir sokaklarına taştı. Ellerindeki Türk bayraklarıyla yürüyen İzmirliler, marşlar eşliğinde kurtuluşu kutladı.

104 yıl sonra da aynı gurur

Yürüyüş boyunca vatandaşların ilgisi büyüktü. Evlerinin ve iş yerlerinin balkonlarına çıkan İzmirliler, korteji alkışlarla, bayraklarla ve el sallayarak selamladı. Kortejin en görkemli görüntülerinden birini ise 250 metrelik dev Türk Bayrağı oluşturdu. Basmane sokaklarından Cumhuriyet Meydanı'na uzanan dev bayrak, 9 Eylül coşkusunun simgesi oldu.

Atatürk Anıtı'na çelenk sundu

Zafer Yürüyüşü'nün ardından Cumhuriyet Meydanı'nda düzenlenen törene geçildi. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay'ın da katıldığı törende İzmir Valisi Dr. Süleyman Elban ile Ege Ordusu ve Garnizon Komutanı Korgeneral Zorlu Topaloğlu da yer aldı. Protokol tarafından Atatürk Anıtı'na çelenk sunuldu. Ardından saygı duruşunda bulunuldu ve İstiklal Marşı okundu.

“9 Eylül Milletimizin Ortak Hafızasıdır”

Mesajında Millî Mücadele’nin tarihsel sürecine dikkat çeken Vali Elban, 15 Mayıs 1919’daki işgal acısının milletin vicdanındaki direniş kararlılığını güçlendirdiğini belirtti. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’dan başlattığı bağımsızlık yürüyüşünün 30 Ağustos’taki zaferin ardından 9 Eylül’de İzmir’e ulaşmasıyla taçlandığını ifade eden Elban, şu ifadelere yer verdi:

“Ve 9 Eylül… Türk ordusu İzmir’e girdi. Gönderde yeniden dalgalanan Türk Bayrağı, İzmir’in gökyüzünde bağımsızlığın simgesi olurken tarihe de büyük bir zaferin mührünü vurdu. Kordon’dan yükselen sevinç, Anadolu’nun dört bir yanında yankılandı. İzmir; işgaliyle acıyı, direnişiyle cesareti, kurtuluşuyla umudu temsil eder. Bu nedenle 9 Eylül, İzmir’in şahsında bütün Türkiye’nin ortak hafızasıdır.”

“Mukaddes Bir Topraktır”

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün “Bütün cihan işitsin ki efendiler, artık İzmir hiçbir kirli ayağın üzerine basamayacağı mukaddes bir topraktır!” sözünü hatırlatan Vali Elban, bu ifadenin geçmişe ait bir cümleden ibaret olmadığını, bağımsızlığı koruma sorumluluğunu hatırlatan tarihî bir simge olduğunu vurguladı.

Kahramanlara Saygı ve Minnet

Gelecek nesillere bu onurlu mirası aktarmanın tarihi bir görev olduğunu belirten Dr. Süleyman Elban, mesajını şu sözlerle tamamladı:

“Bu anlamlı gün vesilesiyle başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Millî Mücadele’nin bütün kahramanlarını, vatan uğruna can veren aziz şehitlerimizi ve gazilerimizi rahmet ve minnetle anıyorum. İzmir’in kurtuluşunun 104. yılı kutlu olsun.”

Türk Kurtuluş Savaşı’nın fitilini ateşleyen üç olay sayabilirim:

- İzmir’in 15 Mayıs 1919’da işgali.

- Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışı.

- İstanbul’un 16 Mart 1920’da tam ve resmi işgali.

İngiltere’nin aparatı olarak Yunanistan tarafından İzmir’in işgali, ülke genelinde tepkilere yol açtı, yerel direniş odaklarının ülke genelinde hareketlenmesine neden oldu. İzmir’in işgali Mondros sonrasında işgallerin kalıcı ve geri dönülemez olduğunu açık bir şekilde ortaya koydu. Hedef büyük Yunanistan ve büyük Ermenistan’dı. Anadolu ile Musul-Kerkük-Süleymaniye arasında tampon özerk bir Kürdistan da planlanmıştı. Osmanlı ise, Osmanlı beyliğinin kurulduğu sınırlara kadar geriletiliyor; askeri ve ekonomik açıdan, siyasal olarak da bağımsızlığını yitiren bir zavallı konumuna düşürülüyordu.

İzmir, Türk Kurtuluş Savaşı’nın kızıl elmasıdır, nihai hedefidir. Türk İstiklal Savaşı’nın başladığı ve bittiği yerdir. Bu yer, aynı zamanda Yunan Megali İdea’sının öldüğü yerdir. 80 yıllık bir hayal olan Megali İdea, İzmir’de Küçük Asya Bozgunu ile tarihe gömüldü. Bu, elbette Yunanistan’ın Türkiye aleyhine genişleme hayallerinin bittiği anlamına gelmemektedir. Nitekim Ege adaları, Kıbrıs gibi konularda bunu açıkça görmekteyiz.

İzmir’in kurtuluşu sadece bir şehrin kurtuluşu değildir. Türkiye’nin bütün kurtuluşunu simgelemektedir. İşgalin başladığı yer olan İzmir kurtuluşun da tamamlandığı yer oldu. Gerçi son Yunan askeri Anadolu’dan 18 Eylül’de çekildiyse de İzmir’in kurtuluşuyla, kurtuluş büyük ölçüde gerçekleşti. Bu, büyük yokluklar içerisinde gerçekleştirildi. İzmir’in kurtuluş günü 9 Eylül olmakla beraber, Urla’nın kurtuluşu 12 Eylül, Alaçatı’nın kurtuluş günü 15 Eylül, Çeşme’nin kurtuluş günü 16 Eylül ve Karaburun’un kurtuluşu 17 Eylül’dür. Dolayısıyla ve görüleceği üzere kurtuluş mücadelesi şehrin içinde de günlerce sürmüştür. Türk ordusu İzmir’i şehitler vere vere kurtardı. İzmir dün de bunun kıymetini biliyordu, bugün de biliyor.

Biz genelde fethi kutlayan bir milletiz. Ancak kurtuluşu da kutlamak gerek. Çünkü 29 Mayıs 1453’te fethettiğimiz İstanbul, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında 5 yıl işgal altında kaldı. Mücadeleyi başkent olmadan yaptık. Eğer Türk Kurtuluş Savaşı başarılı olmasaydı, İstanbul’un fethini de kutlamayacaktık. Çünkü İstanbul elimizde olmayacaktı, Konstantinapolis olarak İngilizlerin ya da Yunanların elinde olurdu. Geçmişte fethettiğimiz şehirlerin fethini artık kutlamıyoruz: Selanik, Sofya, Belgrat, Budapeşte, Bağdat… Çünkü artık elimizde değil. Dolayısıyla fethin de kurtuluşun da kıymetinin bilinmesi gerekir.

Türkiye’de kurtuluşu bu kadar geniş ölçekte kutlanan bir şehir yok. Başka şehirlerin de kurtuluşu kutlanıyor. Ancak İzmir’in kurtuluşu vatanın kurtuluşuyla eş anlamlı olduğu için etkisi ve değeri daha büyük. 26 Ağustos’tan 18 Eylül 1922’ye kadar geçen süreçte yüzyıllardır bozgundan bozguna uğrayan Türk milleti, Atatürk’ün liderliğinde Yunanistan’a ve İtilaf devletlerine bozgunu yaşattı: Küçük Asya Bozgunu. Oysa diğer taraftan Türk’ün Kızılelma’sı gerçekleştirildi.

İstanbul’un 5 yıl işgal altında olduğu (1918-1923) koşullarda Ankara fiili başkent oldu. Aynı dönemde Osmanlı Devleti’nin yerini fiili olarak TBMM Devleti aldı. Ardından da bunlar fiiliyattan resmiyete döküldü. Bu devrimci dönüşümün gerçekleşmesini sağlayan İzmir’in kurtuluşudur.

Bu süreçte yürütülen savaş neredeyse bir yıldırım savaşı niteliğinde idi. Afyon’da başlayan taarruz 15 gün içerisinde İzmir’e ulaştı. Büyük güçlerin müdahalesine izin vermeden hızlıca işi bitirmek Mustafa Kemal Paşa’nın politikasıydı. Ona bu noktada Meclis’teki muhalif milletvekilleri de dolaylı olarak yardım etti. Onlar bir taarruz yapılamayacağı fikrindeydi. Eleştirilerini de açıkça dile getiriyorlardı. Bunu işgalci güçler re takip etmekteydi. Türkler açısından bu moral bozucu olsa da taarruz için kamuflaj işlevi gördü. Savaşın hızı dolayısıyla Yunan ordusu başkomutanı Hacı Anestis İzmir’den Afyon’a gelip ordusunun başına geçemeden, ordusu bozgun halinde ve kaçışarak onun yanına İzmir’e geldi.

Yunanistan’ın 80 yıllık Megali İdea hayali İzmir’de gömüldü. Bu travmatik bir durumdur. Bunu belki Osmanlı’nın Balkan bozgunu ile kıyaslayabiliriz. Balkanlarda Osmanlı’nın yaşadığı bozgunun ilk aşaması 1877-78 Osmanlı Rus Savaşı iledir, ikinci aşaması ise 1912-13 Balkan Savaşları iledir. Osmanlı’nın Balkan bozgunu ile Yunanistan’ın Anadolu bozgunu aynı ölçüde travma boyutu taşır. Lozan Yunanistan’ın yenilgisi, Türkiye’nin zaferidir.

14/15 Mayıs 1919 gecesi Türkler ne hissettiyse muhtemelen 8/9 Eylül 1922 gecesi Rumlar da onu hissetti. Küçük Asya Türklüğünü yok etmeye gelenler Küçük Asya Hıristiyanlarının yok olmasına/mübadele ile bu toprakları terk etmesine neden oldular.

Kurtuluşun ardından Halide Edip’in Mustafa Kemal Paşa’ya “İzmir’i aldıktan sonra artık biraz dinlenirsiniz, Paşam. Çok yoruldunuz” demesi üzerine Atatürk’ün cevabı net ve gerçekçi idi: “Dinlenmek mi? Yunanlılardan sonra birbirimizle kavga edeceğiz, birbirimizi yiyeceğiz”. İzmir’in ve İzmir’le beraber ülkenin kurtuluşu Atatürk’e, “Halaskar/Kurtarıcı Gazi” olarak devrimleri yapabilme imkanı sağladı. Sonuç olarak İzmir’in kurtuluşu bağımsızlığımızı sağladığı gibi devrimlerin ve çağdaşlığın yolunu açtı. Kurtuluşun ve kuruluşun –İktisat Kongresi de dahil olmak üzere- kenti oldu. Kutlu olsun.

Son olarak dünyada bir şehrin işgalinin vatanın işgali, bir şehrin kurtuluşunun vatanın kurtuluşu anlamına geldiği başka örnek bulmak çok da kolay değildir. Ne Almanların Stalingrad’da uğradığı bozgun (1943) ya da Paris’in kurtuluşu (1944) buna karşılık gelmez. İzmir’in kurtuluşu kendine özgü bir yapıya sahiptir, İstiklal Savaşı’nın askeri açıdan sonunu ve emperyalizmin burada uğradığı yenilgiyi simgeler. Elbette İzmir, Yunan Megali İdea’sının gömüldüğü yerdir.

Okuma önerisi:

Esra Özsüer, Megali İdea, Kronik Kitap, İstanbul, 2025.

BASİFED Yönetim Kurulu Başkanı Semiha Güneş:"İzmir'in kurtuluşu bağımsızlık mücadelesinin simgesidir"

İzmir'in 9 Eylül 1922'de özgürlüğüne kavuşması, milletimizin bağımsızlık mücadelesinin zaferle taçlandığı en önemli dönüm noktalarından biridir. Hasan Tahsin'in ilk kurşunuyla başlayan direniş, Büyük Taarruz'un ardından İzmir'in kurtuluşuyla sonuçlanmış ve Cumhuriyet'e giden yolu açmıştır. İzmir, tarih boyunca özgürlük, dayanışma ve çağdaşlık değerlerinin güçlü bir temsilcisi olmuştur. Bugün bizlere düşen görev, bu mirası demokrasi, hukuk, güçlü kurumlar ve toplumsal dayanışma anlayışıyla geleceğe taşımaktır. Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere tüm kahramanlarımızı saygı ve minnetle anıyor, İzmir'in kurtuluşunun yıl dönümünü kutluyorum.

İZSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Alaattin Yüksel: "9 Eylül bağımsızlığın ekonomik gücünü de hatırlatıyor"

9 Eylül, yalnızca İzmir'in kurtuluş tarihi değil, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna giden yolun en önemli kilometre taşlarından biridir. Büyük Taarruz ile başlayan süreç, İzmir'in özgürlüğüne kavuşmasıyla birlikte milletimizin bağımsızlık kararlılığını tüm dünyaya göstermiştir. Bugün bizlere düşen görev, bu bağımsızlık ruhunu güçlü üretim, yüksek katma değer, teknoloji, nitelikli istihdam ve rekabetçi bir ekonomiyle desteklemektir. Hukukun üstünlüğünün, öngörülebilir ekonomi politikalarının ve güçlü kurumların var olduğu bir Türkiye hedefiyle çalışmaya devam edeceğiz. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını saygı ve minnetle anıyor, İzmir'in kurtuluşunu kutluyorum.

EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Özhelvacı: ''Kurtuluşun Kenti, Geleceğin Öncüsü''

9 Eylül, İzmir’in kurtuluşunun ötesinde, milletimizin bağımsızlık mücadelesinin zafere ulaştığı ve Cumhuriyet’e uzanan yolun en güçlü biçimde açıldığı tarihsel bir dönüm noktasıdır. Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde verilen büyük mücadelenin taşıdığı bağımsızlık, kararlılık ve çağdaşlaşma iradesi, bugün de İzmir’in üretimden girişimciliğe, yenilikçilikten toplumsal gelişime uzanan vizyonuna yön vermektedir. EGİAD olarak, 9 Eylül’ün bizlere bıraktığı mirası yalnızca geçmişimizin gururu olarak değil, geleceğe karşı taşıdığımız bir sorumluluk olarak görüyoruz. İzmir’in köklü tarihinden aldığı güçle; bilimin, teknolojinin, sürdürülebilir kalkınmanın ve katma değerli üretimin öncüsü bir kent olarak Türkiye’nin geleceğinde daha güçlü bir rol üstleneceğine inanıyoruz. Bu duygu ve düşüncelerle, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere bağımsızlığımız uğruna mücadele eden tüm kahramanlarımızı saygı, minnet ve rahmetle anıyor; İzmir’imizin kurtuluşunun 104. yılını gururla kutluyoruz.

İzmir YMMO Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Zengin: "Bağımsızlık mirasını güçlü kurumlarla geleceğe taşımalıyız"

İzmir'in kurtuluşu, milletimizin bağımsızlık iradesinin ve kendi geleceğini belirleme kararlılığının en önemli göstergelerinden biridir. 9 Eylül 1922'de İzmir'in özgürlüğüne kavuşması, yalnızca askeri bir zafer değil, aynı zamanda Cumhuriyetimizin kuruluşuna giden tarihi sürecin en önemli aşamalarından biri olmuştur. Bugün bizlere düşen görev, bu büyük mirası güçlü kurumlar, hukukun üstünlüğü, ekonomik istikrar ve toplumsal dayanışma anlayışıyla geleceğe taşımaktır. Ülkemizin sürdürülebilir kalkınması için üretim, adalet ve güven ortamının güçlenmesi büyük önem taşımaktadır. Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere tüm kahramanlarımızı saygı ve minnetle anıyor, İzmir'in kurtuluş yıl dönümünü kutluyorum.

--

Manisa’nın Saruhanlı Belediye Başkanı Ekrem Cıllı, üzüm hasadı sırasında elini makineye kaptırarak yaralanmasının ardından gördüğü tedaviyi tamamlayarak hastaneden taburcu edildi.
Dün öğle saatlerinde kendisine ait bağda üzüm hasadı yaparken elini makineye kaptıran ve ambulansla Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi'ne kaldırılan Saruhanlı Belediye Başkanı Ekrem Cıllı'nın tedavisi başarıyla sonuçlandı. Yapılan kontrollerde tendonlarında zedelenme olduğu belirlenen ve başarılı bir ameliyat geçiren Cıllı, hastanedeki gözetim sürecinin ardından taburcu oldu.
Sağlık durumunun gayet iyi olduğu öğrenilen Başkan Cıllı'nın, bir süre evinde istirahat edeceği bildirildi. (İHA)

İzmir Her Zaman İlklerin Şehri Oldu

Ama İzmir sadece savaşta, zaferde değil; dilde, fikirde, demokraside de hep en önde yürüdü. Hani derler ya "İzmir’in havası bir başkadır" diye... Gerçekten böyledir. Bu şehir, fikrini korkmadan söyleyenlerin, hakkını arayanların, demokrasiye gözü gibi bakanların şehridir. Çok partili döneme geçişten basının özgürce ses çıkarmasına kadar, Türkiye ne zaman nefes almak istese yüzünü hep İzmir’e dönmüştür. İzmir, çok sesliliği bir kavga sebebi değil, bir zenginlik olarak görmeyi her zaman bilmiştir.

Aynı Sokakta Ayrı Sesler, Sıcak Bir Tebessüm

Peki, İzmir’i İzmir yapan asıl sır nedir bilir misiniz? Hoşgörüdür, komşuluktur, insan sevgisidir. Bu topraklarda asırlardır kimse kimsenin dinine, diline, kökenine, siyasi görüşüne bakıp ötekileştirmedi.

Kemeraltı’na girin bakın; bir yanda ezan sesi duyulurken birkaç adım ötede Havra Sokak’taki tarihi sinagoglar karşılar sizi. Basmane’nin eski sokaklarında bir Rum evinin cumbalı penceresinden tarihe bakarsınız, Alsancak’ta bir Levanten evinin önünden geçip gidersiniz. Gevreğini paylaştığın, boyozunu birlikte yediğin insanla mezhebin, ırkın ne olduğunun ne önemi var? Biz bu sokaklarda farklı türküler söyleyerek aynı halayı çekmeyi, aynı Kordon boyunda yan yana yürüyüp aynı gün batımına gülümsemeyi öğrendik.

Son cümle: "İzmir dün bağımsızlığın sembolüydü, bugün de demokrasinin, bir arada kardeşçe yaşamanın ve hoşgörünün en güzel örneğidir.9 Eylül Kurtuluş Günümüz kutlu olsun!"

Maçtan dakikalar
3. dakikada Hüseyin'in sol çaprazdan çalımla ceza sahasına girip sol ayağıyla yerden ortaladığı topu kale sahasında kaleci Vedat çıkardı.
20. dakikada Zeki’nin geri pasında topu kontrol eden kaleci Kerem, çalım atmaya çalışırken Sylla araya girerek topu kaptı ve boş kaleye meşin yuvarlağı gönderdi. 1-0
27. dakikada sağ kanatta Zeki’nin pasıyla ceza alanı dış sağ çaprazda topla buluşan Iheanacho’nun sert şutunda meşin yuvarlak kaleci Vedat’ın sağından ağlarla buluştu. 1-1
38. dakikada Sylla'nın tek pasının ardından penaltı noktası üzerinde kaleci Kerem ile karşı karşıya kalan Anziani sağ ayağıyla çok sert vurdu, meşin yuvarlak üst direkten döndü.
42. dakikada Manisa FK savunmasından gönderilen uzun topun ardından Zeki’nin ıskaladığı topa Vargas, kaleci Kerem ile Zeki arasından ceza sahası ön çizgisi üzerinden sol çaprazdan kafayı vurdu, top yan direğin dibinden auta çıktı.
50. dakikada Manisa FK atağında savunma arkasına sarkan Vargas’ın ceza sahası içi sağ çaprazından sert şutunda meşin yuvarlak yandan dışarıya çıktı.
90+1. dakikada sağ kanatta topla buluşan Osman'ın ortaladığı topa arka direkte Vargas'ın röveşata vuruşunda meşin yuvarlak üstten auta gitti.
90+2. dakikada sağ kanattan Saranic'in ortaladığı topu altıpas içerisinde Vedat sektirdi. Pozisyonu iyi takip eden Iheanacho'nun kale çizgisi önünde dokunduğu top filelere gitti. 1-2

Hakemler: Burak Demirkıran, Kemal Mavi, Egemen Savran
Manisa FK: Vedat, Yusuf (Kadir Kaan dk. 73), Herelle, Ada, Yasin, Toure, Benrahou, Atakan, Anziani (Osman Kahraman dk. 82), Vargas, Sylla
Yedekler: Yüksek Egemen, Osman Kaynak, Fırat, Kerem, Lemina, Emre, Yunus Emre, Ahmet
Teknik Direktör: Selman Coşkun
Bursaspor: Kerem, Zeki (Rahmetullah dk. 54), Alperen, Batuhan, Barış (Bayramov dk. 46), Elitim (Soner dk. 46), Eyüp, Halil (Saranic dk. 78), Lincoln, Hüseyin (Baran dk.67), Iheanacho
Yedekler: Ahmet Said, Ertuğrul, Emirhan, Emir Kaan, Baker
Teknik Direktör: Mustafa Er
Goller: Sylla (dk. 20) (Manisa FK), Iheanacho (dk. 27 ve dk. 90+2) (Bursaspor)
Sarı kartlar: Herelle, Banrehou, Atakan, Vedat (Manisa FK), Bayramov, Alperen (Bursaspor) (İHA)

TFF 3. Lig 2. Grup’un 1. haftasında Altay, sahasında Denizli İdmanyurdu ile 1-1 berabere kaldı.

Stat: Alsancak Mustafa Denizli
Hakemler: Oğuzhan Demir, Hakan Balkan, Selahattin Özkan
Altay: Ulaş Hasan Özçelik, Mert Tiyansan, İbrahim Kıravı, Mert Yıldırım (Mehmet Nur Kaymaz dk. 57), Nurullah Efe Kocatürk (Efe Pehlivan dk. 82), Anıl Serhan Öztürk, Mehmet Onur Yıldız, Ahmet Yakup Çoban, İsa Toygar Ekinci (Caner Baycan dk. 82), Ali Kızılkuyu (Emirhan Kör dk. 63), Arif Yanarlı
Denizli İdmanyurdu: Umutcan Yenisoy, Nazmi Candoğan, Şevket Yıldız, Mehmet Deveci (Tolga Yakut dk. 68), Mustafa Arda Mutlu, Atakan Üner (Ömer Bilici dk. 87), Alperen Kahraman, Emre Işık (Tusan Ubuz dk. 85), Bora Taşdemir (Abdulkadir Açar dk. 68), Emirhan Kahraman, Yavuz Selim Tatar (Mahmut Er dk. 46)
Goller: Arif Yanarlı (dk. 21) (Altay), Mustafa Arda Mutlu (dk. 77) (Denizli İdmanyurdu)
Sarı kartlar: Nurullah Efe Kocatürk, Ahmet Yakup Çoban, Mert Yıldırım, Anıl Serhan Öztürk (Altay), Atakan Üner, Mahmut Er, Alperen Kahraman, Tolga Yakut (Denizli İdmanyurdu)