Ağustos ayı Türk tarihinde askeri başarıları ayıdır. Malazgirt (26 Ağustos 1071), Otlukbeli (11 Ağustos 1473), Çaldıran (23 Ağustos 1514), Mercidabık (24 Ağustos 1516) ve Mohaç (29 Ağustos 1526) bu zaferler arasında sayılabilir. 16. yüzyıl içerisinde iki yerin fethini de bunlara ekleyebiliriz: Belgrat (Ağustos 1521) ve Kıbrıs (Ağustos 1571). Bu zaferlerden Mohaç için Yahya Kemal’in yazdığı “Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik / Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik” dizesi söz konusu zaferlerin coşkusunun ortak ifadesi gibidir. Bu tarihlerdeki yani 1500’lerdeki askeri başarılardan sonra ancak 1922’de Ağustos ayında (400 yıl sonra) taarruz edebildik: 26 Ağustos 1922 tarihindeki Büyük Taarruz.

16. yüzyıl sonrasında yaptığımız çoğu savaşta ağır yenilgiye uğradık. Planlı bir geri çekilme yapamadık, bu geri çekilmeler bozgun şeklinde gerçekleşti. Viyana’dan (1683) Birinci Balkan Savaşı’na (1912) kadar. Askeri olarak geri çekilmenin demografik sonuçları da oldu. Terk edilen topraklardan içeriye göç: Kırım, Balkanlar ve Kafkasya. Bu içeriye doğru göç 150 yıl boyunca sürdü (1774-1923).

Geri çekilirken bozguna uğramamayı başardığımız istisnai savaşlardan biri 1921’deki Eskişehir-Kütahya Savaşları. Atatürk, orduyu dağılmadan ve bozguna uğramadan Sakarya nehrinin doğusuna çekti. Bir ay içerisinde de Yunan ordusunu durduruldu. 1683’de başlayan geri çekilme 1921’de sona erdi (238 yıl): Avrupa’nın ortasından Anadolu’nun ortasına kadar geri çekildikten sonra…

Evet buraya nasıl geldik?

Osmanlı hiç şüphesiz uzun ömrü ve yayıldığı geniş coğrafya nedeniyle Türk ve İslam tarihinin en büyük imparatorluğudur. Batının insan kaynakları, sermaye birikimi ve üretim kapasitesi açısından üstünlüğüne rağmen Viyana önlerine kadar gidebilmiş; Avrupa’nın yanı sıra Asya ve Afrika’da geniş toprakları kontrol edebilmişti. Bir tür “Pax Ottomana” (Osmanlı Barışı) yaratabilmişti. 16. yüzyıldan sonra da Batı’nın yayılmasına en uzun süre direnebilen yine Osmanlı oldu. Ama fethettiği koca koca ülkeleri son birkaç yüzyılda arka arkaya kaybetmeye başladı. Sofya, Manastır, Selanik, Belgrat, Budapeşte, Bağdat, Halep, Kahire, Mekke ve Medine gibi şehirler; Bulgaristan, Arnavutluk, Bosna Hersek, Yunanistan, Makedonya, Romanya, Sırbistan, Suriye, Irak, Lübnan, Mısır, Tunus, Cezayir gibi ülkeler; Kıbrıs, Girit gibi adalar birer birer yitirildi. Bugün bu toprakların fethedildiği ayı, günü ve yılı hatırlayanımız yok. Bu fetihleri de artık kutlamıyoruz. Zaten kaybedilen yerin fethi neden kutlansın ki?

1453’te Fatih’in fethettiği İstanbul’un fethini her 29 Mayıs’ta kutlayabiliyorsak bunu Kurtuluş Savaşı’nın başarılmasına ve Lozan’ın ardından 6 Ekim 1923’te İstanbul’un kurtarılmasına borçluyuz. Kurtuluş olmasaydı, fetih de kutlanamayacaktı; unutulup gidecekti. Tarihin tozlu sayfaları arasına karışacaktı. Benzer bir durum İzmir için de geçerlidir. Gerçi İzmir’in fethedildiği tarih ay ve gün itibarıyla bilinmemektedir. Ancak 25 Mart diye uydurma bir tarih üretildiyse de bu tarih tutmadı. 9 Eylül ise, İzmir’in kurtuluşunun ötesinde ülkenin kurtuluşunu da simgelemektedir. Diğer taraftan İzmir, Yunan için Megali İdea’nın gömüldüğü yerdir.

Büyük Taarruz öncesi hazırlık

Büyük Taarruz öncesinde ülkede önemli bir çoğunluk düşmanı yenebileceğimize, denize dökebileceğimize inanmıyordu. İstanbul Hükümeti Sevr’i imzalayıp direnmemekten vazgeçtiler ve kendilerini İngiltere’nin insafına terk ettiler. Anadolu direnişinin önde gelen isimleri bile -Atatürk ve az sayıda insan hariç- taarruz yapabileceğimize çok da inanmıyordu. Önemli bir kesim göstermelik de olsa taarruz yapmaktan yanaydı. Atatürk ise sonuç alınamayacak bir taarruza karşıydı. İki hedefi; tam bağımsızlık ve Misakı Milli’yi gerçekleştirmek kolay da değildi. Elde avuçta yoktu. Tekalifi Milliye emirlerini hatırlayalım. Bu emirlerle halkın elinde ne var ne yoksa alınmıştı. Aslında bu Osmanlı’nın neden çöktüğünün açık bir göstergesiydi. Büyük Taarruz öncesinde silah olarak görece daha donanımlı hale geldik. Sakarya ile Büyük taarruz arasında ekseri donanım ve teçhizat bakımından büyük bir ilerleme kaydettik. Bununla birlikte Yunan ordusu karşısında sadece iki üstünlüğümüz olduğunu söylemek gerekir. Bunların birincisi Türk kurmay subaylarının savaş deneyimi, ikincisi ise süvari gücüydü. Büyük Taarruz’daki süvari gücü dünya savaş tarihinde belirleyici olan son süvari gücüdür. Artık savaş sahnesine çıkan tanklar karşısında süvarinin bir başarı imkanı yoktu.

Türk Kurtuluş Savaşı sırasında süvarilerin atlarını nallayacak nalbant yoktu. Bu nedenle Ankara’da nalbant okulu açtık. Asker ve silah itibarıyla Büyük Taarruz öncesinde Yunan ordusuyla eşit konuma aşağı yukarı yaklaştık. Ancak uçak, kamyon, otomobil vs. itibarıyla Yunan ordusunun açık bir üstünlüğü vardı. Taarruz edecek gücün taarruz edilen iki kat üstün olması başarıyı garantiye almak açısından önemli olsa da bizim böyle bir şansımız yoktu. 700 km’lik Türk-Yunan cephe hattının tümünden saldırı yapma imkanımız da yoktu. O nedenle saldırının, saldırılan yerin ve saldırı zamanının sürpriz olması bir zorunluluktu.

Neden saldırılmadığına ilişkin eleştirileri Atatürk, eldeki imkanları boşa harcamanın, kesin sonuç almayacak bir saldırı yapmanın hiç yapmamaktan daha kötü olduğu itirazıyla cevapladı. Eksiklerin giderilmesi, ordunun eğitiminin tamamlanması, Taarruz’un Afyon’un güneyinden 30-40 km’lik bir hattan yapılması kararı verildiğinde buraya 90 bin kişilik bir kuvvet gizlice ve geceleri aktarıldı. Bu noktada Afyon ovasına hakim Kocatepe’nin Türk ordusunun elinde olması büyük bir şanstı, büyük bir avantajdı. Kuzeyden de şaşırtma amacıyla bir saldırı da yapılacaktı ve böylece kuzeydeki düşman kuvvetlerinin güneye kaydırılması önlenecekti.

Saldırı hazırlıkları büyük bir gizlilikle yürütüldü. Hem iç hem de dış kamuoyunda Türk ordusunun saldıramayacağına yönelik sahip olunan inanç, saldırı hazırlıklarının örtülü olarak yapılabilmesine hizmet etti. Bu, stratejik bir aldatmaya hizmet etti. Dünya kamuoyuna (başta İngilizlere) saldırı hazırlıkları hissettirilmeden hazırlıklar tamamlandı ve onlar saldırıyı öğrenmeden kısa sürede sonuç alınmak istendi. Böylece dış bir müdahalenin de önü kesildi. Salıdır hazırlıkları yapılırken Temmuz ayı sonlarında, 28 Temmuz’da Akşehir’de bir futbol maçı organizasyonuyla ordu üst komuta kademesi bir araya geldi. Hazırlıklara son şekli verildi, komuta kademesi içerisindeki anlaşmazlıklar, tereddütler giderildi.

Başkomutanlık meselesi

Başkomutanlık Kanunu, Eskişehir-Kütahya Savaşları sonrası, Sakarya Meydan Savaşı öncesinde çıkarılmıştı. Atatürk, geçici olarak TBMM’nin yetkilerini de üstlenmiş, buna dayanarak da Tekalifi Milliye Emirlerini çıkarmış ve İstiklal Mahkemelerinin yeniden kurulmasını sağlamıştı. Meclis’te kısmen dirençle karşılaşsa da yetki bir yıl içerisinde üç defa uzatılmıştı. 4 Ağustos 1922’de Başkomutanlık görev süresi dolmaktaydı. 20 Temmuz 1922 tarihinde Atatürk, Büyük Taarruz öncesinde Başkomutanlık Kanunu üzerine Meclis’te konuşma yaptı. Konu, Başkomutanlık yetkilerinin ve görevinin uzatılmasıyla ilgiliydi. Atatürk, yaptığı konuşmada ordunun taarruza hazır olduğunu, bu nedenle Meclis’in olağanüstü yetkilerini kullanmasına gerek olmadığını, sadece Başkomutanlık yetkisinin üzerinde kalmasını istedi. Bunun üzerine Meclis oybirliği ile Başkomutanlık yetkisini süresiz olarak uzattı.

Büyük Taarruz

26 Ağustos 1922 tarihinde başlayan Büyük Taarruz, 18 Eylül 1922’de Anadolu’yu son Yunan askerinin terk edişine kadar sürdü. Bu süreçte Büyük Taarruz’un ardından iki önemli dönüm noktası vardır. Birincisi 30 Ağustos’taki Dumlupınar (Başkomutan) Meydan Savaşı’dır. İkincisi ise İzmir’in kurtuluşudur. Bu toprakların ne büyük zorluklarla korunabildiğini ve zamanın ruhunu anlayabilmek için Malazgirt’e gitmek kadar Kocatepe’ye, Dumlupınar’a da gitmek bir zorunluluktur. Savaş sahasını görmek, anlamayı kolaylaştıracaktır. Tıpkı Çanakkale’ye gitmek gibi.

Malazgirt Anadolu’nun vatan OLMASINI, Büyük Taarruz ise vatan KALMASINI sağladı. Yine hatırlatmak gerekir ki Türk Kurtuluş Savaşı neticesinde İstanbul’un yanı sıra ve ondan önce Osmanlı’ya başkentlik yapan Bursa ve Edirne de kurtarıldı.

Türk topçusunun 26 Ağustos 1922 günü sabah saat 05:30’da ateşiyle başlayan saldırı, dünya tarihinin en hızlı askeri operasyonlarından biriydi. 26-29 Ağustos tarihleri arasında Türk ordusu, Yunan savunmasının en güçlü noktası olan Kocatepe ve Tınaztepe hatlarını darmadağın etti. 30 Ağustos’ta Yunan ordusunun ana kuvvetleri Dumlupınar’da kuşatılarak imha edildi. Bu imhanın ardından Atatürk’ün "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emriyle Türk süvarileri İzmir’e doğru hızla ilerledi. Yunan ordusunun direniş hattı oluşturma gayretleri kararlılıkla kırıldı.

26 Ağustos’ta Afyon’da başlayan kurtuluş mücadelesi 9 Eylül’de büyük ölçüde İzmir’de bitti. Bununla birlikte mücadele 9 Eylül günü tam olarak bitmemişti. 12 Eylül’de Urla, 15 Eylül’de Alaçatı, 16 Eylül’de Çeşme ve 17 Eylül’de Karaburun kurtarıldı. İzmir’in kıyı şeridindeki ilçelerin kurtuluşu için geçen bir haftalık süre, bize, yürütülen mücadelenin ne kadar kıt imkanlarla ve bıçak sırtı bir mücadeleyle gerçekleştiğini göstermektedir.

İlginç bir noktaya değinmekte fayda var. Mustafa Kemal Paşa, başkomutan olarak başarının esas mimarı olmakla beraber, Afyon’un kurtulduğu Büyük Taarruz’un ertesi günü, 27 Ağustos’ta Meclis’e bir tebrik telgrafı gönderdi. Düşünün başkomutan Meclis’i tebrik ediyor. Mütevaziliğe bakar mısınız? Ancak diğer taraftan bütün gücün o dönemde Meclis’te olduğunu, Gazi Meclis’in ülkeyi kurtaran ve devlet kuran bir Meclis olduğunu ve bunun dünya tarihindeki istisnai yerine dikkat çekmek gerekiyor. Atatürk, Temmuz 1919’dan Sakarya Savaşı sonuna kadar (Eylül 1921) üniforma giymiyor. Çünkü Erzurum Kongresi sürecinde İstanbul Hükümeti’nin baskılarıyla askerlik görevinden istifa etmişti. Meclis ona Gazi unvanı ve Mareşal rütbesini verince üniformasını giydi. Savaş bitince de çıkardı, bir daha bir iki istisna dışında giymedi.

Büyük Taarruz’un hesabını Atatürk’ün Meclis’e vermesi

Büyük Taarruz öncesinde 1922 yılının Ağustos ayı ortalarında Ankara’dan ayrılan Atatürk, Ekim başında Ankara’ya Halaskar (Kurtarıcı) Gazi olarak döndü. Uzun bir aradan sonra Meclis’e hitap etti (4 Ekim 1922). Bu bir nevi –Büyük Nutuk’ta olduğu gibi- hesap verme işiydi:

“Arkadaşlar, kalbimde derin bir özlem doğuran ayrılıktan sonra tekrar sizlerin arasına katılmış olduğumdan dolayı mutluyum. Cenabı Hakka şükrederim ki, ordularımızın silahlarına emanet ettiğiniz aziz ve mübarek maksat, arzu ettiğiniz gibi mutlu sonuca ulaştı.

En karanlık ve bahtsız günlerimizde Meclisimizin sarp ve yalçın bir kaya gibi azim ve imanı talihin bu parlak gelişimine erişmek için gereken imkanı daima saklı tuttu. Milli meselelerde şaşmaz bir aklıselimle daima doğruyu ve daima iyiyi bulan ve ayırabilen Meclisimizin bu neticelere ermekten dolayı duyduğu mutluluk kadar hak edilmiş ne hayal edilebilir? Milletimizin kaderini doğrudan doğruya üstlenerek üzüntü yerine umut, perişanlık yerine düzen, tereddüt yerine azim ve iman koyan ve yokluktan koskoca bir varlık çıkaran Meclisimizin, civanmert ve kahraman ordularının başında bir asker sadakat ve itaatiyle emirlerinizi yerine getirmiş olduğumdan dolayı, bir insan kalbinin nadiren duyabileceği bir memnuniyet içindeyim (şiddetli ve sürekli alkışlar). Kalbim bu sevinçle dolu olarak, pek aziz ve değerli arkadaşlarımı, bütün dünyaya karşı temsil ettikleri hürriyet ve istiklal fikrinin zaferinden dolayı tebrik ediyorum (sürekli alkışlar)”.

Atatürk’ün konuşmasındaki dikkat çekici konu, tüm başarıyı kendisine ve yakın çevresine mal etmek yerine Meclis’i öne çıkarması, başarının Meclis’e ait olduğunu belirtmesi, kendisinin de Meclis’in emrinde olduğunu ifade etmesi sanırım Atatürk’ün olağanüstü niteliğini ve alçak gönüllü kimliğini açıkça ortaya koymaktadır.

Atatürk, yukarıdaki girişi yaptıktan sonra askeri harekatın safhaları hakkında bilgi verdi. Bu uzun anlatıma başlamadan önce Başkomutanlığın onaylandığı 5 Ağustos 1922’te Meclis’te söylediği “Memleketimizi çiğnemek üzere, memleketimize giren Yunan ordusunu harim-i ismetimizde (kutsal topraklarımızda) boğacağız” cümlesini hatırlattı:

“Bu sözümde hata etmemiş olduğumu hadisat ispat etti zannederim. Hakikaten Yunan ordusu harim-i ismetimizde tamamen boğulmuştur arkadaşlar! (alkışlar)”

Büyük Taarruz öncesinde Ankara Hükümeti adına Fethi Okyar’ın Avrupa’ya gidip Misakı Milli sınırları içerisinde bağımsız olarak yaşama talebimizi iletmiş ve bunu barışçı yollardan sağlamaya çalışmıştı. Bu, İtilaf devletlerinde Ankara Hükümeti’nin acizliği ve saldıramayacağı şeklinde yorumlanmıştı. Atatürk, bu yanlış anlamayı düzeltmeyi tercih etmediğini belirtmektedir. Nitekim Büyük Taarruz’un sürpriz saldırı niteliğine katkı sağlayan eylemlerden biri de bu oldu. Fethi Bey, Atatürk’e kurtuluş için tek çarenin savaşmak olduğunu şu şekilde bildirmişti:

“Milli amaçlarımızın elde edilmesi ancak askeri harekat ile mümkün olabilecektir. Başka çare aramanın anlamı yoktur”.

Misakı Milli sınırları içerisinde bağımsız yaşamanın tek yolunun savaşmak olduğuna kanaat getirildikten sonra askeri hazırlıklara hız verildiğini anlatan Atatürk, Yunan ordusu karşısında Türk ordusunun sıralanışını ve Yunan kuvvetlerinin durumunu anlattı. Atatürk’e göre, Büyük Taarruz’un başlamasının habercisi olan Türk topçularının atışlarındaki başarı, dünya topçuluk tarihine geçecek nitelikte idi. Türk topçusunun da başarısıyla İngilizlerin dört beş ayda geçilirse bir güde geçilmiş sayılsın dedikleri cephe bir saat içinde yarılmıştı. Süvariler de düşman birliklerinin gerisinde hareket ediyorlardı, Atatürk’e göre gösterdikleri gayret her türlü hayalin ötesindedir, tanımlamaya da imkan yoktur.

30 Ağustos’ta düşman ordusunun imhasını, İzmir’e doğru kaçanların toplanıp bir savunma hattı oluşturmalarına izin verilmediğini, 9 Eylül’de İzmir’e girildiğini ve İngilizlerle İzmir’de yapılan teması ayrıntılı olarak anlatan Atatürk, üç senelik mücadele hakkında şunları söyledi:

“Arkadaşlar! Üç seneden beridir yolunda çalıştığımız yüce ve kutsal maksat, milletin genel ve ortak gayret ve çabasıyla Elhamdülillah gerçekleşiyor (Elhamdülillah sesleri). Bizi istediklerimizden alıkoyacak ortada hiçbir engel kalmamıştır (alkışlar). Anlattığım gibi düşman ordusu tamamen imha edilmiştir. Yunan ordusunun en son neferinden dahi Anadolu’muz temizlenmiştir (alkışlar). Kahraman askerimizin süngülerinden canlarını kurtaranlar, dünyanın gözü önünde yüz kızartıcı bir şekilde firar ettiler (şiddetli alkışlar). Bu firariler, asker değil, fakat; haydutlar ve katillerdir. Daha önce de söylediğim gibi, her geçtikleri yerde savunmasız halde bulunan kadınlarımızı, çocuklarımızı, ihtiyarlarımızı kesmişler ve yakmışlardır (kahrolsun, lanet! sesleri), birçok köy ve şehirlerimizi ateşe vermişler, harabeye çevirmişlerdir. Bu zulüm ve vahşetin etkisini bütün insanlık ve medeni dünya ümit ederim ki, hissedecektir. Arkadaşlar, Kral Konstantin’in göz diktiği ülkemizin en zengin ve kalkınmış yerleri, kendi cani askerleri yüzünden kan ağlıyor (kahrolsun! sesleri). Sevgili milletimizin hiçbir zaman zincir altına girmeyecek olan hürriyet ve istiklaline göz diken, suikast etmek isteyen Yunan milleti; bugün baştan aşağıya isyan ateşi içinde matem saatleri yaşıyor (daha berbad olsun! sesleri) ve gelecek endişesi ile perişan haldedir. Görüyorsunuz ki, bize yapmak istedikleri bütün felaketleri Cenabı Hak onların başına verdi. Cenabı Hakkın adaletinin bu kadar açık bir şekilde gerçekleşmesine hep beraber, şükredelim (hamdolsun, sesleri).”

Atatürk konuşmasının devamında Misakı Milli sınırları içerisinde Türk milletinin mutlu, refah içinde ve hür yaşaması için gereken ne varsa yapılacağını belirtti. Düşman tarafından yerle bir edilmiş vatan topraklarının kurtarılması için canlarını vermiş, kanlarını dökmüş çocuklarımızın kurtardıkları topraklara artık barış güneşi gelecekti. Vatanı kurtarmak için bir olan milletimiz bundan sonraki süreçte de birliğini koruyacaktı. Bu zafer milletimizin mutlu, refah içinde ve aydınlık günlere ulaşması için kullanılacaktı.

Bu başarılar elde edilirken tüm başarıyı Gazi Meclis’e ve Türk milletine bağlayan, kendisini öne çıkarmayan bir dili tercih eden Atatürk’e ve tüm silah arkadaşlarına bugünlerimizi borçluyuz. Atatürk, 10. Yıl Nutku’nda da aynı mütevazilikle kendini büyük Türk milletinin bir ferdi olarak tanımlamıştır.

Büyük Taarruzdan sonrası

Büyük Taarruz ve ardından İzmir’in kurtuluşu, vatanın düşmandan temizlenmesiyle birlikte askeri başarılar döneminden, ekonomik kalkınma ve çağdaşlaşma mücadelesi aşamasına geçildi. Çünkü tam bağımsızlığı elde etmek yetmeyecekti. Onu daimi kılmak için çağdaşlaşma bir zorunluluktu.

Atatürk’e “İzmir’i aldıktan sonra biraz dinlenirsiniz Paşam” diyen Halide Edip’e, Atatürk “Yunanlardan sonra daha birbirimizi yiyeceğiz!” yanıtını vermişti. Kurtuluş Savaşı’nın başladığı ve bittiği yer olan İzmir, aynı zamanda kuruluşun da başladığı yer olmuştu. Kuruluşun gücü, kurtuluşun gücünden kaynaklanmaktaydı.

İzmir’de toplanan Türkiye İktisat Kongresi’nde Atatürk, yeni Türkiye’nin cihangir (fetihçi) bir devlet olmayacağını, bir iktisat devleti olacağın ortaya koydu. Bu köklü bir zihniyet değişikliği idi, bir zihniyet devrimiydi. Bu o kadar önemli bir dönüşüm ki, aynı Kongrede Atatürk, Kanada’da İngiliz çiftçilerin Fransız silahlı gücünü yendiğini belirtir. Modern saban, kılıcı yendi der. Bu arada modern demesine dikkat edelim. Kara sabah değil, modern saban. O tarihte Atatürk’ün bunu bilmesi muazzam bir şey. Tarihin teferruatına dair böyle bir olaya Atatürk’ün hakimiyeti gerçekten hayranlık uyandırıcı.

Atatürk’ün toplumu dönüştürmesi, ümmetten millete geçiş stratejisi, onun psikoloji bildiğini ve bir hayli de bu konuda okuduğunu gösteriyor. Nitekim bireysel bilinçaltı ve kolektif bilinçaltı üzerine çalışmaları C. G. Jung’un bir kitabı Atatürk’ün kitaplığında bulunmaktadır. 1934 tarihli Ruhi Hayatta Laşuur adlı kitaptır. Muhtemelen Atatürk kitabı okumanın ötesinde, okumak için bizzat çevirtmiş.

Askeri kadro içerisinde Atatürk’ün liderliğini sağlayan şey dehası ve cesareti idi. Diğerleri de Atatürk gibi şüphesiz iyi asker ve idealist, vatansever insanlardı. Ancak dediğim gibi Atatürk’ün lider yapan dehası ve cesaretidir. O kuşağı anlamak istersek, Falih Rıfkı’nın Zeytindağı’nı Şevket Süreyya’nın Suyu Arayan Adam’ını ve Şerafettin Turan’ın Atatürk’ün Düşünce Yapısını Etkileyen Olaylar, Düşünürler ve Kitaplar adlı kitaplarını okumak bir hayli yol gösterici olacaktır. O zamanın ruhunu (zeitgeist) anlamanın yolu biraz buradan geçiyor.

Atatürk’ün cesaretine vurgu yaptım ama İsmet Paşa Meclis’te Lozan görüşmeleri sırasında şu cümleyi kuruyor:

“Harekâtı Milliye’nin hiçbir safhasında hesapsız bir karar ve hesapsız bir cüret yoktur”.

Bu hesap kitap işi başta Atatürk olmak üzere etrafındaki kurmay kadrosunun işidir.

Lozan Barış Konferansı görüşmeleri sürerken yurt gezisine çıkan ve devrimler için toplumu hazırlamaya girişen Atatürk, Alaşehir’de halka şunları söylemişti:

“Arkadaşlar! Bundan sonra çok önemli zaferlere kavuşacağız. Fakat bu zafer süngü zaferleri değil, ekonomi, bilim ve kültür zaferleri olacaktır. Ordumuzun şimdiye kadar elde ettiği zaferler memleketinizi gerçek kurtuluşa ulaştırmış sayılamaz. Bu zaferler ancak gelecekteki zaferimiz için değerli bir zemin hazırlamıştır. Askeri başarılarımızla böbürlenmeyelim. Yeni bilim ve ekonomi zaferlerine hazırlanalım”.

Dolayısıyla tam bağımsızlık için yürütülen savaş sona ermiş, artık uygarlık savaşı başlamıştı. Atatürk bu noktada 20. yüzyılın en önemli bağımsızlık savaşının lideri olmasının yanı sıra aynı zamanda uygarlık savaşının da lideriydi. Dünyada Atatürk gibi hem bağımsızlık savaşı liderliğini hem de uygarlık savaşı liderliğini şahsında birleştiren başka bir lider yoktur. Dünya çapında etki yaratan üç büyük devrimden (Fransız, Sovyet ve Türk devrimleri) birinin lideri O’dur.

Uygarlık Savaşı’na yönelmede Kurtuluş Savaşı’nın dönüm noktası olan Büyük Taarruz ve 30 Ağustos Dumlupınar Zaferi’nin büyük etkisi vardır. Nitekim bu zaferin ardından Mudanya Ateşkes Antlaşması ve Lozan Barış Antlaşması imzalandı, Ankara başkent oldu, Cumhuriyet ilan edildi, Halifelik kaldırıldı… O nedenle günümüzde Türkiye’de Lozan düşmanlığı aynı zamanda Cumhuriyet düşmanlığıdır.

Yapılan köklü devrimlerin ardından 30 Ağustos 1924 tarihinde Dumlupınar Zaferi’nin yıldönümünde yaptığı konuşmada Atatürk, zaferin nasıl kazanıldığına değindikten sonra uygarlık savaşına vurgu yaptı:

“Efendiler! Milletimizin hedefi, milletimizin ideali; bütün dünyada tam anlamı ile çağdaş bir sosyal toplum olmaktır. Bilirsiniz ki, dünyada her toplumun varlığı, kıymeti, özgürlük ve kurtuluş hakkı, sahip olduğu öze uygun yapacağı çağdaş eserlerle mümkün olur. Uygar eser oluşturmak yeteneğinden yoksun olan milletler, hürriyet ve kurtuluşlarından ayrılmaya mahkûmdurlar. İnsanlık tarihi baştanbaşa bu söylediklerimi doğrulamaktadır. Uygarlık yolunda yürümek ve başarılı olmak, hayatın şartıdır. Bu yol üzerinde bekleyenler veyahut bu yol üzerinde ileri değil geriye bakmak bilgisizliği ve dikkatsizliğinde bulunanlar, uygarlığın coşan seli altında boğulmaya mahkûmdurlar”.

Atatürk konuşmasının sonunda gençlere seslendi ve uygarlık savaşını tamamlama görevinin gençlere ait olduğunu belirtti:

“Gençler! Cesaretimizi destekleyen ve devam ettiren sizsiniz. Siz almakta olduğunuz eğitim ve anlayış ile, insanlık yüksek karakterinin, vatan sevgisinin, düşünce hürriyetinin en kıymetli örneği olacaksınız.

Ey yükselen nesil! Gelecek sizindir. Cumhuriyeti biz kurduk, onu yükseltecek ve devam ettirecek sizsiniz”.

Atatürk’ün 1933’te 10. Yıl Nutku’nda büyük bir inançla dile getirdiği “Asla şüphem yoktur ki, Türklüğün unutulmuş büyük medenî vasfı ve büyük medenî kabiliyeti, bundan sonraki gelişimi ile, geleceğin yüksek medeniyet ufkunda yeni bir güneş gibi doğacaktır” ifadesine yol açan devrimci sürecin başlangıç noktası 9 Eylül 1922’de İzmir’in kurtuluşunun kazandırdığı karizmatik liderlik ve ülkenin kurtuluşunun getirdiği ivmedir.

Cumhuriyetin ikinci yüzyılında Türkiye hem bütünlüğünü ve bağımsızlığını korumak hem de çağdaşlık mücadelesini sürdürmek zorundadır. Pusulası da Milli Mücadele ruhu ve Cumhuriyetin kurucu değerleridir.

Karşıyaka Belediyesi, eğitimde fırsat eşitliği sağlamak amacıyla yürüttüğü ‘Karşıyaka’nın Filizleri’ projesini bu yıl da sürdürüyor. İhtiyaç sahibi üniversite öğrencileri ile hayırsever vatandaşları bir araya getiren dayanışma modeli kapsamında yeni dönem başvuruları 1 Eylül Salı günü başlayacak.

Burs desteğinden yararlanmak isteyen öğrenciler, 25 Eylül Cuma gününe kadar Karşıyaka Belediyesi hizmet binasının 7. katında yer alan Burs Ofisi’ne şahsen başvuruda bulunabilecek. Yapılacak inceleme ve değerlendirmelerin ardından burs almaya hak kazanan öğrenciler belirlenecek.

Belediye bütçesinden doğrudan kaynak aktarılmadan tamamen toplumsal dayanışmayla yürütülen proje, apartman sakinleri, esnaf, sivil toplum kuruluşları ve bireysel bağışçıların katkılarıyla büyüyor. Geçtiğimiz eğitim döneminde proje sayesinde yaklaşık 250 üniversite öğrencisine toplam 5 milyon TL tutarında burs desteği sağlandı. Projeye katkıda bulunan apartman ve iş yerlerine teşekkür plaketi takdim edilerek dayanışma teşvik ediliyor.

BAŞVURU VE DETAYLI BİLGİ

• Başvuru Tarihleri: 1 – 25 Eylül 2026

• Başvuru Yeri: Karşıyaka Belediyesi Hizmet Binası, 7. Kat Burs Ofisi

• Bilgi Hattı: 0 (232) 399 40 09

Yaklaşık bir asırdır ticaret, kültür, sanat ve sosyal yaşamın önemli adreslerinden biri olan İzmir Enternasyonal Fuarı, 95'inci yılında da Kültürpark'ın farklı noktalarında gün boyunca kültür, sanat, eğlence ve deneyim odaklı etkinliklere ev sahipliği yapacak. Gelenekselleşen Çim Konserleri, önemli yıldızları ağırlayacak. Folkart'ın ana sponsor, Migros'un etkinlik sponsoru olduğu İzmir Enternasyonal Fuarı, her gün 16.00–23.00 saatleri arasında ziyaretçilerini ağırlayacak.

Kimler var?
Konserler, 5–12 Eylül tarihleri arasında 21.30–23.00 saatleri arasında gerçekleştirilecek. Açılış günü olan 5 Eylül'de ilk konser, etkinlik sponsoru Migros tarafından Emir Can İğrek ile başlayacak. 6 Eylül'de Migros sponsorluğunda Levent Yüksel sahnede olacak. İzmir Enternasyonal Fuarı'nın üçüncü gününde Çim Konserleri Yıldız Tilbe'yi ağırlayacak. 8 Eylül'de Mert Demir, İzmir'in kurtuluşu 9 Eylül'de Model, 10 Eylül'de Gülşen, 11 Eylül'de Teoman ve 12 Eylül'de Semicenk sahne alacak. Fuar ziyaretçileri Çim Konserleri ile müziğin keyfini çıkaracak.
Çim Konserleri ücretsiz yapılacak. İzmir Enternasyonal Fuarı'nın giriş ücretleri tam 100 TL, öğrenci 50 TL olarak belirlendi.

İzmir'in Menderes ilçesinde bir otobüs ile otomobilin çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında 2 kişi hayatını kaybederken, 1 kişi yaralandı.
Edinilen bilgiye göre, kaza, Gümüldür Mahallesi yakınlarında meydana geldi. Sürücülerinin kimlikleri ve plakaları henüz öğrenilemeyen otobüs ile otomobilin çarpışmasının ardından her iki araç da yoldan çıkarak şarampole devrildi.
Çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye hızla AFAD, itfaiye, sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi. Olay yerine intikal eden sağlık ekiplerince yapılan ilk incelemede, otomobilde bulunan 2 kişinin hayatını kaybettiği belirlendi. Kazada yaralanan otobüs sürücüsü ise sağlık ekiplerinin olay yerindeki müdahalesinin ardından ambulansla hastaneye kaldırıldı.

Kurtarma çalışması başlatıldı
Kazanın ardından şarampole devrilen otobüs ve otomobilin vinç yardımıyla bulundukları yerden çıkarılması için ekiplerce çalışma başlatıldı. Meydana gelen feci kazayla ilgili jandarma ekipleri tarafından inceleme sürdürülüyor. (İHA)

YENİ Parti İzmir İl Gençlik Kolları’nın düzenlediği “Zafere Giden Yol” başlıklı söyleşi İzmir Kordon’da gerçekleştirildi. YENİ Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, YENİ Parti Gençlik Kolları Genel Başkanı Cem Aydın’ın konuşmacı olarak yer aldığı söyleşinin moderatörlüğünü, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Güzelbahçe eski İlçe Başkanı Devrim Seyrek üstlenirken, düzenlenen etkinliğin açılış konuşmalarını YENİ Parti İzmir Kurucu İl Başkanı Çağatay Güç ve YENİ Parti İzmir Gençlik Kolları Başkanı Efe Orbay Tekün yaptı. 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın anlamının ve Cumhuriyet’in gençlere bıraktığı sorumluluğun ele alındığı söyleşide, konuşmacılar Atatürk’ün mirası, gençlerin Türkiye’nin geleceğindeki rolü ve ülkenin karşı karşıya olduğu sorunlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Etkinlikte ayrıca YENİ Parti’nin kuruluş süreci, siyasi hedefleri ve gençlere yönelik mesajlar da gündeme geldi.

Ege Genç İş İnsanları Derneği (EGİAD), 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 104. yıl dönümü vesilesiyle yazılı bir açıklama yaptı. Zaferin yalnızca askeri bir başarı değil, bir milletin geleceğini inşa etme iradesi olduğu vurgulanan açıklamada; iş dünyasının Cumhuriyet değerlerine ve ekonomik kalkınmaya olan sorumluluğu hatırlatıldı.

"Askeri Bağımsızlık Güçlü İktisatla Sürdürülür"

Büyük Taarruz'un ardından açılan yolun Cumhuriyet'e ve toplumsal dönüşümlere uzandığını belirten EGİAD yönetimi, Atatürk’ün "Ekonomik kalkınma, Türkiye'nin idealinin belkemiğidir" sözüne atıfta bulundu. Açıklamada, siyasi ve askeri zaferlerin kalıcılığının ancak güçlü bir ekonomik altyapıyla teminat altına alınabileceği ifade edildi.

Genç İş İnsanlarından 4 Temel Odak Noktası

EGİAD, Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında Türkiye’nin küresel rekabet gücünü artırmak amacıyla şu hedeflere odaklanacaklarını bildirdi:

• Yeşil Dönüşüm ve Dijitalleşme: Üretim süreçlerinin çağın gereksinimlerine entegre edilmesi.

• Katma Değerli Üretim: Yüksek teknolojili ve yenilikçi sanayi altyapısının desteklenmesi.

• Nitelikli Girişimcilik: Genç girişimcilere ve yeni iş modellerine yatırım yapılması.

• İstihdam ve Yatırım: Ülke geleceğine doğrudan katkı sağlayacak istihdam alanlarının yaratılması.

Mesaj, Büyük Taarruz’un Başkomutanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk, silah arkadaşları ve tüm şehitlerin rahmet ve minnetle anılmasıyla sona erdi.

BASİFED Yönetim Kurulu Başkanı Semiha Güneş: "30 Ağustos bağımsızlık iradesinin zaferidir"

26 Ağustos'ta başlayan Büyük Taarruz'un 30 Ağustos'ta zaferle sonuçlanması, milletimizin bağımsız yaşama iradesini bütün Dünyaya göstermiştir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde verilen bu mücadele, Cumhuriyet'e uzanan yolun en önemli dönüm noktalarından biri olmuştur. Bugün bizlere düşen, bağımsızlığımızı demokrasi, hukuk, güçlü kurumlar, üretim ve toplumsal dayanışmayla daha ileri taşımaktır. Cumhuriyetimizin değerlerine sahip çıkarak, çağdaş ve güçlü bir Türkiye için çalışmaya devam edeceğiz. Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere bağımsızlığımız uğruna mücadele eden tüm kahramanlarımızı saygı ve minnetle anıyor, 30 Ağustos Zafer Bayramımızı kutluyorum.

İZSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Alaattin Yüksel: "Tam bağımsızlık güçlü ekonomiyle sürdürülebilir"

26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos'ta kazanılan zaferle milletimizin tam bağımsızlık idealini gerçeğe dönüştürmüştür. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde verilen bu mücadele, siyasi bağımsızlığın yanında güçlü ve çağdaş bir devlet kurma iradesini de ortaya koymuştur. Bugün tam bağımsızlığı güçlü üretim, yüksek katma değer, teknoloji, nitelikli istihdam ve dünyayla rekabet edebilen bir ekonomiyle desteklemek zorundayız. Hukukun üstünlüğünün ve demokratik değerlerin güçlendiği, üreten ve refahını artıran bir Türkiye hedefi hepimizin ortak sorumluluğudur. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını minnetle anıyor, 30 Ağustos Zafer Bayramımızı kutluyorum.

İzmir YMMO Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Zengin: "Ekonomik bağımsızlık Cumhuriyetimizin temel güvencelerindendir"

30 Ağustos'ta kazanılan zafer, milletimizin siyasi bağımsızlığının önünü açarken, Cumhuriyet'in ekonomik alanda kendi ayakları üzerinde duran bir ülke yaratma hedefinin de temelini oluşturmuştur. Bugün ekonomik bağımsızlığı korumak için kamu kaynaklarının etkin kullanıldığı, mali disiplinin gözetildiği, kayıt dışılığın azaltıldığı ve hesap verebilirliğin güçlendirildiği bir yapıya ihtiyaç duyuyoruz. Sürdürülebilir büyüme ve sağlıklı kamu maliyesi gelecek kuşaklara karşı da sorumluluğumuzdur. Cumhuriyetimizin bize bıraktığı bağımsızlık mirasını güçlü ve şeffaf bir ekonomiyle geleceğe taşımalıyız. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve tüm kahramanlarımızı saygıyla anıyor, 30 Ağustos Zafer Bayramımızı kutluyorum.

Meteoroloji 4. Bölge Müdürlüğü Bölge Tahmin ve Uyarı Merkezi, 28 Ağustos akşam saatlerinden itibaren Bodrum-Fethiye arasında fırtına uyarısı yapıldı.
Yapılan uyarıda, "Yapılan son değerlendirmelere göre; Bodrum-Fethiye arasında rüzgarın yarın (28.08.2026) akşam saatlerinden itibaren kuzey ve kuzeybatıdan 6 ila 8 kuvvetinde (50-75 km/saat) fırtına şeklinde eseceği tahmin edilmektedir. Fırtınanın, 29.08.2026 (Cumartesi) günü akşam saatlerinden sonra etkisini kaybetmesi beklenmektedir. Fırtınayla birlikte başta balıkçılarımız ve denizcilerimiz olmak üzere meydana gelmesi muhtemel olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunmalıdır" denildi. (İHA)

Sembolik açılışın ardından sektör temsilcileri, protokol ve üreticilerin katıldığı törende ana gündem maddesi gerçek piyasa fiyatları ve maliyetler oldu.

• Manisa Ticaret Borsası Başkanı Sadık Özkasap: Geçen sezon 210 bin ton tescilli ürün alındığını ve 140 bin tonluk ihracatla ülkeye 455 milyon dolar kazandırıldığını belirterek, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanacak fiyatın sadece bugünü değil, sektörün sürdürülebilirliğini de koruması gerektiğini vurguladı.

• TARİŞ Üzüm Birliği Başkanı Ferhat Şen: Üretim artışına dikkat çekerek küresel pazardaki arz-talep dengesizliğinin ve rakip ülkelerin düşük fiyatlarının ihracatı zorlaştırdığını ifade etti.

• Siyasiler ve Yerel Yönetim: Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ortak bir tanıtım ve strateji eylem planı çağrısı yaparken, CHP Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu ve ürün sahibi çiftçi Tuncay Anadolu, üreticinin bu yılki taban fiyat beklentisinin 150 TL olduğunu ve TMO'nun fiyatı bir an önce açıklaması gerektiğini belirtti.

• 

Ege Genç İş İnsanları Dernekleri Federasyonu (EGİFED) Yönetim Kurulu Başkanı Alp Avni Yelkenbiçer, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 104. yıl dönümü dolayısıyla yayımladığı mesajda, Büyük Zafer'in tarihsel anlamına dikkat çekerek iş dünyasının geleceğe dair sorumluluklarına vurgu yaptı.

30 Ağustos’un, Türk milletinin kendi kaderine yön verme kararlılığının ve bağımsızlık iradesinin tarihe kazındığı en önemli dönüm noktalarından biri olduğunu belirten Yelkenbiçer, Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde elde edilen başarının; inanç, dayanışma ve kararlılığın bir ülkenin geleceğini nasıl şekillendirebileceğinin en somut göstergesi olduğunu ifade etti.

"Ortak Akıl ve Yüksek Katma Değer Şart"

Tarihsel mirasın iş dünyasına büyük görevler yüklediğini belirten EGİFED Başkanı Yelkenbiçer, açıklamasında şu ifadelerle devam etti:

"Ege iş dünyasının temsilcileri olarak bu sorumluluğu; değişen dünya ekonomisinde rekabet gücümüzü artırmak, girişimciliği ve yenilikçiliği desteklemek, bölgelerimizin üretim potansiyelini harekete geçirmek ve ülkemiz için kalıcı değer yaratmak olarak görüyoruz. Cumhuriyetimizin kazanımlarını daha ileriye taşımanın yolunun; ortak akıl, güçlü kurumlar, yüksek katma değerli üretim ve geleceğe güvenle bakan bir ekonomik yapıdan geçtiğine inanıyoruz."

Mesajının sonunda bağımsızlık mücadelesinin kahramanlarını anan Yelkenbiçer, "Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere, bağımsızlığımız için mücadele eden tüm kahramanlarımızı saygı ve minnetle anıyor, 30 Ağustos Zafer Bayramımızı kutluyorum" dedi.

Yunusemre Belediyesi tarafından Yuntdağı’nın Akçaköy Mahallesi’nde 6 Eylül’de düzenlenecek "Manisa Yuntdağı Fıstığı Hasat Şenliği" öncesi hazırlıklar hız kazandı. Şenlik alanında incelemelerde bulunan Yunusemre Belediye Başkan Yardımcısı Emine Özge Arslan Bozkurt, çalışmaların titizlikle sürdürüldüğünü belirterek, etkinlikle Yuntdağı fıstığının tanıtımına katkı sağlanmasının hedeflendiğini söyledi.
Yunusemre Belediyesi’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek şenlik öncesinde hazırlık çalışmaları devam ediyor. Yunusemre Belediye Başkan Yardımcısı Emine Özge Arslan Bozkurt, etkinliğin yapılacağı Akçaköy Mahallesi’ndeki alanda incelemelerde bulundu. Arslan’a Belediye Meclis Üyesi Yelda Çevikoğlu, Tarımsal Hizmetler Müdürü Halil İbrahim Özcan, Akçaköy Mahalle Muhtarı Harun Coşkun ve mahalle sakinleri eşlik etti.
Şenlik alanında vatandaşların etkinlik boyunca rahat ve keyifli vakit geçirebilmesi amacıyla yapılacak düzenlemeler değerlendirilirken, organizasyonun sorunsuz şekilde gerçekleştirilmesi için yürütülen çalışmalar ele alındı.
Yunusemre Belediye Başkanı Semih Balaban’ın talimatları doğrultusunda hazırlıkların sürdüğünü belirten Belediye Başkan Yardımcısı Emine Özge Arslan Bozkurt, şenliğin bölge üreticileri açısından da önemli olduğunu ifade etti.
Arslan, "6 Eylül’de düzenleyeceğimiz Manisa Yuntdağı Fıstığı Hasat Şenliği bölgedeki üreticileri ve vatandaşları bir araya getirecek. Yuntdağı’nın tarımsal zenginliklerinin tanıtılması, üreticilerin emeğinin görünür kılınması ve bölgenin değerlerinin daha geniş kitlelere ulaştırılması açısından önem taşıyan etkinlikte, hasat coşkusunu hep birlikte yaşayacağız" dedi.
Şenlikle birlikte Yuntdağı’nın önemli tarımsal ürünlerinden biri olan fıstığın daha geniş kitlelere tanıtılması ve bölgedeki üreticilerin emeğinin ön plana çıkarılması hedefleniyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı ESHOT, İZULAŞ, İZDENİZ, Metro ve Tramvay işletmeleri, İZTAŞIT araçları 30 Ağustos Zafer Bayramı’nda yüzde 50 indirimli olacak. Büyükşehir-TCDD ortaklığıyla işletilen İZBAN ise Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrultusunda gün boyunca ücretsiz hizmet verecek.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nda toplu ulaşımda düzenlemeye gitti. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ağustos ayı oturumunda alınan karar doğrultusunda ESHOT, İZULAŞ, İZDENİZ, Metro ve Tramvay işletmeleri ile İZTAŞIT araçlarında ulaşım yüzde 50 indirimli olacak. İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) ortaklığıyla işletilen İZBAN ise Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi doğrultusunda 30 Ağustos günü boyunca ücretsiz hizmet verecek. Hat ve sefer saatlerine ilişkin bilgilere eshot.gov.tr, ESHOT Mobil, izmirmetro.com.tr, tramizmir.com, izdeniz.com.tr ve izban.com.tr üzerinden ulaşılabilecek. Ayrıca 153 Hemşehri İletişim Hattı’ndan 7 gün 24 saat bilgi alınabilecek.

2015 yılında başlatılan çalışmaların meyveleri 2026 yılında alınmaya başlandı. Muğla'da, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünce 2015 yılında uygulamaya konulan Tıbbi Aromatik ve Boya Bitkilerinin Geliştirilmesi Projesi (TAB Projesi) kapsamında kurulan sakız bahçelerinde ilk hasat heyecanı yaşanıyor.
Muğla'da sakız yetiştiriciliğinin geliştirilmesi amacıyla yürütülen projeler kapsamında, bugüne kadar yaklaşık 100 dekar alanda sakız üretimi gerçekleştiriliyor. Kavaklıdere ve Yatağan ilçeleri dışındaki ilçelerde devam eden çalışmalarla sakız üretim alanlarının artırılması hedefleniyor.

11 yıllık emeğin karşılığı alınıyor
Morfolojik yapısı gereği yavaş büyüyen ve hasat olgunluğuna ulaşması uzun yıllar alan sakız bitkisi, sabır ve uzun soluklu bir üretim süreci gerektiriyor. 2015 yılında dikimleri gerçekleştirilen sakız bahçelerinde, 2026 yılı itibarıyla sakız üretimine başlanmasıyla yaklaşık 11 yıllık emeğin karşılığı alınmaya başlandı.

Gastronomiden gıda sektörüne, kozmetikten farklı endüstriyel alanlara kadar geniş bir kullanım alanına sahip olan sakız, Türkiye'de yeterli miktarda üretilemediği için iç talebin önemli bir bölümü ithalat yoluyla karşılanıyor. Muğla'da yürütülen projelerle birlikte, ülkemizin sakız ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlanması ve dışa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.
Muğla'da dekara yaklaşık 50 adet sakız bitkisi dikilirken, ağaç başına ortalama 250 gram ile 1 kilogram arasında sakız elde edilebiliyor. Üretilen sakızın toptan kilogram fiyatı ise piyasada yaklaşık 30-35 bin TL arasında değişiyor. (İHA)

İZSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Alaattin Yüksel, çalışmanın sahadaki reel verileri, sanayicinin ilk elden karşılaştığı yapısal tıkanıklıkları ve mikro ölçekteki dinamikleri doğrudan belirlemek amacıyla başlatıldığını söyledi.

İZSİAD'ın yalnızca sorunları dile getiren değil, çözümün de aktif bir parçası olan yapıcı bir sivil toplum kuruluşu anlayışıyla hareket ettiğini belirten Yüksel, "Küresel ekonominin yapısal bir dönüşümden geçtiği, yeşil mutabakat normlarının ticaret duvarlarını yeniden şekillendirdiği ve sıkı para politikalarının finansmana erişimi zorlaştırdığı kritik bir dönemdeyiz. Sanayicimizin sahada karşılaştığı sorunları doğrudan tespit etmek ve bunları somut politika belgelerine dönüştürmek amacıyla sektör taramalarımızı başlattık. Bu çalışmaları sektör bazlı üye odak grup toplantılarıyla sürdürecek, İzmir iş dünyası, yerel yönetimler, ekonomi bürokrasisi ve karar vericiler arasında veri temelli ve kalıcı bir diyalog zemini oluşturmaya çalışacağız" dedi.

Ekonomi İzleme Komisyonu tarafından derlenen notlarda, öne çıkan sorunları 7 başlıkta toplandıklarını ifade eden Yüksel, Çözüm Önerilerini ise 5 başlıkta sunduklarını vurguladı.

Sorunlar:

1. Mali yükümlülükler ve likidite sıkışıklığı

KDV iadelerinde bürokrasi ve finansal yük:

Yatırım teşvik belgeli satışlar, ihracat işlemleri ve indirimli orana tabi faaliyetlerden doğan KDV iadelerinin bir yıla yaklaşan sürelerde sonuçlanması, yüksek enflasyon ortamında işletme sermayesinin erimesine ve firmaların likidite kaybı yaşamasına neden oluyor.

Kâr dağıtım stopajının yatırımlara etkisi:

Kâr dağıtımında uygulanan yüzde 15 oranındaki stopaj yükü, firmaların öz kaynaklarını güçlendirmesini ve elde edilen kârı yeniden yatırıma yönlendirmesini zorlaştırıyor.

Tevkifat ile tahsilat vadelerinin uyuşmaması:

Yüzde 20 oranındaki satış KDV'si ve tevkifat kesintilerinin peşin ödenmesine karşılık piyasadaki tahsilat vadelerinin uzun olması, sanayicinin nakit akışını bozarak ilave finansman yükü oluşturuyor.

Kayıt dışı ekonomi:

Kayıt dışı faaliyetlerin yasal çerçeveye alınmasındaki gecikmeler, vergi adaletini zedelerken yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren sanayiciler açısından haksız rekabet yaratıyor.

2. Finansmana erişim ve makroekonomik göstergeler

Yüksek borçlanma maliyetleri:

Yüksek faiz oranları firmaların finansal kuruluşlara bağımlılığını artırırken işletme kârlılıklarının önemli bir bölümünün finansman giderlerine ayrılmasına neden oluyor.

Talep daralması ve borçların çevrilebilirliği:

İç ve dış pazarlardaki talep daralması, yüksek maliyetli kredilerin geri ödeme dönemlerinde ciro yetersizliği ve nakit akışı sorunlarının yaşanmasına neden oluyor. Rakiplerimizin bizim sanayicimize göre çok düşük faizli ve çok uzun vadeli kredi kullanma imkanları da rekabette bir adım geriye düşmemize yol açıyor.

3. Küresel rekabet ve dış ticaret riskleri

Asya menşeli üreticilerin fiyat baskısı:

Çin ve Hindistan gibi ölçek ekonomisi, hammadde avantajı ve sübvansiyonlu enerji imkânlarına sahip ülkelerin agresif fiyat politikaları, yerli üreticilerin pazar payını ve yerel sanayi ekosistemini tehdit ediyor.

Uluslararası ticaret anlaşmalarında değişen dengeler:

Avrupa Birliği ile Hindistan ve Latin Amerika ülkeleri arasında yürütülen Serbest Ticaret Anlaşması süreci, Türkiye'nin Gümrük Birliği'nden kaynaklanan geleneksel rekabet avantajını zayıflatma riski taşıyor.

Yeşil dönüşüm ve karbon vergisi:

Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı kapsamında uygulamaya alınan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve karbon vergisi normları, emisyon yoğun metal ve demir-çelik sektörlerinde hızlı uyum ve ilave finansman ihtiyacı yaratıyor.

Anti-damping önlemlerinin yetersizliği:

İthalatta yerli üreticiyi koruyacak anti-damping ve gözetim uygulamalarının hız ve kapsam bakımından yetersiz kalması, küresel arz fazlasının iç pazara yönelmesini kolaylaştırıyor.

Reel kur ile enflasyon arasındaki makas:

Döviz kurlarının yurt içi üretici enflasyonunun gerisinde kalması, ihracatçıların fiyatlama kabiliyetini azaltarak firmaları maliyetine veya zararına satış yapmak zorunda bırakıyor.

4. İş gücü ve istihdam piyasası

İşçilik maliyetlerinin artması:

Genel işletme ve yaşam maliyetlerindeki yükselişin ücretlere yansıması, üretim maliyetleri içindeki işçilik payını artırıyor.

Nitelikli iş gücü ve mesleki eğitim boşluğu:

Sanayinin ihtiyaç duyduğu teknik ve nitelikli iş gücünün yeterince karşılanamaması, mesleki eğitim müfredatı ile reel sektör beklentilerinin tam olarak örtüşmediğini gösteriyor.

Ücret skalasında dengelenme sorunu:

Asgari ücrette yapılan güncellemelerin kıdemli mühendis ve teknisyenlerin ücretlerine de yansıması, işletmelerin öngörülebilir bütçe yönetimini zorlaştırıyor.

5. Hammadde tedariği ve üretim yapısı

Hammadde fiyatlarındaki volatilite:

Metal, çelik ve plastik türevi hammadde fiyatlarındaki öngörülemeyen dalgalanmalar, üretim planlamasını ve küresel tedarik zinciri yönetimini sekteye uğratıyor.

Demir-çelik sektöründeki yapısal girdi dezavantajı:

Türkiye'de çelik üretiminin büyük ölçüde hurdaya dayalı ark ocaklarında yapılması, yüksek hurda maliyetleri nedeniyle demir cevherine dayalı entegre üretim yapan Çin karşısında maliyet dezavantajı oluşturuyor.

Katma değerli üretime geçiş zorunluluğu:

Geleneksel üretim modellerindeki kâr marjlarının daralması, sektörün yüksek teknolojiye ve katma değerli ürünlere yönelmesini zorunlu hâle getiriyor.

6. Piyasa denetimi ve rekabet eşitliği

Kayıt dışı yapıların denetim dışında kalması:

Standart dışı ve merdiven altı üretim yapan işletmelerin yeterince denetlenmemesi, yasal yükümlülüklerini yerine getiren kurumsal firmalar üzerinde haksız rekabet baskısı yaratıyor. Mevcut denetimlerin ağırlıklı olarak kayıtlı işletmeler üzerinde yoğunlaşması da rekabet eşitsizliğini artırıyor.

7. Kamu politikaları ve makro yönetim süreçleri

Mevzuat süreçlerinde katılımcılık eksikliği:

Sanayi ve ekonomiyi ilgilendiren düzenlemelerin hazırlık aşamasında, sahadaki uygulayıcılar ile çatı örgütlerin görüşlerine daha fazla yer verilmesi bekleniyor.

Ekonomi yönetiminde öngörülebilirlik ihtiyacı:

Makroekonomik istikrarın, vergi adaletinin ve hukuki öngörülebilirliğin güçlendirilmesi, iş dünyasının orta ve uzun vadeli yatırım kararları alabilmesinin temel koşulu olarak öne çıkıyor.

Kamuda tasarrufun bütüncül uygulanması:

Sıkı para politikasının oluşturduğu yükün yalnızca özel sektör tarafından taşınmaması ve ilan edilen tasarruf tedbirlerinin tüm kamu kurumlarında tavizsiz biçimde uygulanması isteniyor.

Selektif kredi ve teşviklerin yetersizliği:

Üretici ve ihracatçılara yönelik kredi mekanizmaları ile skorlama sistemlerinin reel sektörün finansman ihtiyacını karşılayacak ölçüde esnek ve kapsayıcı olmadığı belirtiliyor.

Çözüm Önerileri:

1. Finansal likiditeyi ve KDV sistemini rahatlatacak öneriler

İhracatçılara özel KDV sistemi:

Vergi uyumu tam ve uzun süreli ihracat performansına sahip üreticiler için "Güvenli Tedarikçi Puanlama Sistemi" kurulması önerildi. Bu firmaların yurt içi hammadde alımlarında KDV'den muaf tutulması veya tevkifat uygulamalarının esnetilmesi istendi.

YMM raporlarıyla hızlı KDV iadesi:

Yeminli Mali Müşavir raporlarının sunulmasının ardından teminat mektubu aranmadan KDV iadelerinin hızla firmaların hesaplarına geçirilmesi önerildi. Bu uygulamanın piyasaya doğrudan likidite sağlayacağı ifade edildi.

Dahilde İşleme Rejimi'nde teminat kolaylığı:

Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki ithalatlarda uygulanan yüksek teminat yükünün azaltılması istendi. Üretim ve ihracat taahhüdü karşılığında yüzde 5 ile yüzde 10 arasında sembolik bir teminatla işlemlerin yürütülmesi önerildi.

Kurumlar vergisi ve ihracat indirimi:

Üretim kazançlarına uygulanabilecek kurumlar vergisi indirimlerinin ihracatçı sanayiciler için ilave avantajlarla desteklenmesi önerildi. Kurumlar vergisinin yüzde 25'ten yüzde 12,5'e indirilmesi senaryosunda ihracatçıya ek 5 puanlık avantaj sağlanmasının yatırımları hızlandıracağı belirtildi.

Fire oranlarının güncellenmesi:

Üretim teknolojilerindeki değişim dikkate alınarak proje bazlı fire oranlarının yeniden belirlenmesi istendi. Güncel oranların sanayi odalarının raporlarıyla tescil edilerek vergi idareleri tarafından esas alınması önerildi.

2. Uluslararası rekabet ve dış ticaret stratejileri

Proaktif koruma ve anti-damping önlemleri:

Haksız biçimde sübvanse edilen Asya menşeli ürünlerin iç pazara girişine karşı daha etkin tedbirler alınması talep edildi. Teknik engellerin, gözetim belgelerinin ve koruyucu tarife araçlarının gümrüklerde etkili biçimde uygulanması önerildi.

Döviz kuru ile enflasyonun dengelenmesi:

İhracatçının dış pazarlardaki rekabetçi fiyatlama yeteneğinin korunması amacıyla döviz kurlarının reel enflasyon oranlarıyla ilişkisini sağlayacak makro ihtiyati tedbirlerin devreye alınması önerildi.

Yeni pazarlar ve ticari koridorlar:

Ticaret Bakanlığı destekleriyle yeni ihracat pazarlarının belirlenmesi istendi. Ukrayna'nın yeniden imarı gibi potansiyel taşıyan alanlar başta olmak üzere yeni lojistik ve ticari koridorların haritalandırılması önerildi.

Gümrük Birliği'nin modernizasyonu:

Avrupa Birliği ile ilişkilerde ticari izolasyona yol açabilecek geçici çözümlerden kaçınılması gerektiği ifade edildi. Gümrük Birliği'nin modernizasyonu ve Türkiye'nin Avrupa Birliği değer zincirlerinin merkezinde yer alması yönündeki vizyonun sürdürülmesi istendi.

Madencilik ve stratejik element teşvikleri:

Demir cevheri ve nadir toprak elementleri gibi sektörün temel girdilerinin yurt içinde aranması, çıkarılması ve işlenmesi önerildi. Bu alanların stratejik teşvik kapsamına alınması talep edildi.

3. İstihdam piyasası ve mesleki eğitim reformu

Erken dönemde yetkinlik odaklı eğitim:

Çocukların analitik ve teknik yetkinliklerinin erken yaşlarda belirlenebileceği bütüncül bir eğitim modeli önerildi. Öğrencilerin yeteneklerine uygun biçimde mesleki eğitime yönlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Sanayi ile meslek liselerinin entegrasyonu:

Mesleki ve teknik Anadolu liselerinin hami okul modeliyle organize sanayi bölgelerine ve fabrikalara bağlanması istendi. Öğrencilerin uzun dönemli stajlarını doğrudan üretim ortamında gerçekleştirmesi önerildi.

4. Denetim optimizasyonu

Risk bazlı dijital denetim:

Kayıt dışı ve merdiven altı işletmelerin enerji tüketimi, iş gücü hareketleri ve lojistik veriler üzerinden belirlenmesi önerildi. Bu verilerin yapay zekâ tabanlı sistemlerle incelenerek denetim yükünün yalnızca kurumsal firmalar üzerinde yoğunlaşmasının önüne geçilmesi istendi.

5. Katılımcı yönetim ve kamu-STK diyaloğu

Yasama süreçlerinde istişare mekanizması:

Sanayi ve ticareti doğrudan ilgilendiren yasa tasarılarında STK'lar ile odaların görüşlerinin kanunlaşma öncesinde alınması önerildi. Komisyon seviyesinde çalışacak kalıcı istişare kurullarının yasal zemine kavuşturulması istendi.

İzmir Ekonomi Forumları:

İzmir iş dünyasının ortak sorunlarının çözümü için milletvekilleri, yerel yönetimler ve STK liderlerinin dönemsel forumlarda bir araya gelmesi önerildi. İzmir Ekonomi Forumları çatısı altında Ankara nezdinde ortak ve güçlü bir savunuculuk çalışması yürütülmesi istendi.

Yüksek faiz ortamından uzun vadeli ve yatırım teşvikli finansmana geçiş:

Makroekonomik dengelerin elverdiği ölçüde üretim hatlarının modernizasyonunu ve yeşil dönüşümü destekleyecek finansman paketleri hazırlanması önerildi. Bu yatırımlar için sübvanse edilmiş, uzun vadeli sanayi kredilerinin devreye alınması talep edildi.