EGE MECLİSİ - Güzel İzmir’in hizmetine 1880’li yıllarda atlı olarak giren tramvaylar, gelişen teknoloji ve modernleşen çağ ile birlikte hizmet kalitesini arttırdı ve bugün yine İzmir sokaklarında...

Tramvay tarihine bakıldığında; 1954 yılında veda edilen ve yerini otobüslere bırakan elektrikli tramvaylar, bugün, yarım asırdan fazla süre sonra tekrardan İzmir sokaklarında yer almaya başladı.  


İşte İzmir'in raylı sisteminde tarihten bugüne neler yaşandığının özeti: 

Tarihe ilk adımını 1832 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde atan atlı tramvay, daha sonra Avrupa’ya geçerek Fransızlar tarafından kullanıldı. Atlı tramvay ülkemizde 1869 tarihinden itibaren, önce İstanbul daha sonrada İzmir’de boy gösterdi. Güzel İzmir’in caddelerinde 1880’li yıllarda görülmeye başlayan atlı tramvayın ilk hattı Konak-Alsancak arasında işletmeye açıldı. İnşaatı tamamlanan rıhtım ve ortaya çıkan Kordonboyu'na Alsancak Garı ve liman arasını bağlayan bir ray döşemişti. Bu raylar üzerinde gece boyunca gara inen ürünler limana taşınıyordu. Gündüzleri ise hatta toplu ulaşım amaçlı olarak atlı tramvay işletiliyordu.

HAT GÖZTEPE'YE UZUYOR

Kısa bir süre içinde açılan bir diğer önemli hat ise Göztepe-Konak arasında işleyen tramvaylardır. Göztepe’nin o tarihlerde yeni bir yerleşim yeri haline gelmesi tramvay hattı fikrini doğurdu. Üzeri açık olan tramvay kabinlerinde kadın ve erkekler haremlik-selamlık olarak oturmaktaydı. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemi ve Cumhuriyetin ilk yılları da dahil olmak üzere İzmir halkı için çok önemli bir yer teşkil eden atlı tramvaylar, elektriğin yaygınlaşmasıyla birlikte ömürlerini artık doldurmuşlardı. Son seferini 31 Ekim 1928 yılında gerçekleştiren atlı tramvaylar, yerlerini elektrikli tramvaylara bıraktı.

OTOBÜSLER TRAMVAYI YENİYOR

18 Ekim 1928 tarihinde Güzelyalı-Konak arası ilk seferini yapan elektrikli tramvaylar, İzmir’in kentsel gelişiminin hızlanması ve nüfus artışıyla birlikte yetersiz kalmaya başladı. 1932 yılında İzmir sokaklarında otobüsler de tramvaylarla birlikte boy göstermeye başladı. Otobüslerin, tramvaylara oranla daha kullanışlı ve daha hızlı olması sebebiyle tercihlerini otobüs yönünde kullanan İzmir halkı, 1952 yılında İzmir Belediye Meclisi’nin aldığı karar ile iki yıllık geçiş sürecinin ardından 7 Haziran 1954 yılında tramvay serüvenine veda etmiş oldu.

VE METRO...

Demiryolunun “komünist işi” olduğu propagandasıyla geçen yılların ardından batıda asırlık tarihi olan metro sistemleri, 20'inci yüzyılın sonuna doğru nihayet gündeme gelmeye başladı. Günümüz raylı sistemleri içinde en önemli ve hızlı araçlardan olan metronun İzmir’e hizmet vermesi için ilk çalışmalar 1989 yılında başladı. 1994 yılında ise ilk kazmanın vurulduğu bu yer altı treninin 10 istasyonlu ilk aşaması 2000 yılında Bornova-Üçyol arasında işletmeye alındı. İzmir’in kilit noktalarında geçen metro hattının uzunluğu, 2014 yılında istasyon sayısının 17’ye çıkması ile birlikte 20 kilometreyi buldu. Günde 350 bin kişinin kullandığı İzmir Metrosu’nda merkezi noktalara ulaşımın haricinde İzban ve otobüs duraklarına aktarmalar da mevcut.

AYDIN VE KASABA HATLARI İZBAN OLDU

1800'lerin ikinci yarısında Anadolu topraklarında inşa edilen ilk demiryolu hatları olan İzmir-Aydın ve İzmir-Kasaba (Turgutlu) hatları ise kısmi olarak hafif raylı banliyö sistemine dönüştürüldü. İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları’nın ortaklıklarıyla yapılan İzban, 30 Ağustos 2010 günü ilk yolculu seferlerine İzmir’in güney cephesinde başladı. İzban’ın devlet töreniyle açılışı ise 6 Mart 2011 tarihinde gerçekleşti ve Türkiye’nin en önemli banliyö hatlarından biri haline geldi. İzmir’in kuzey cephesi Aliağa’dan başlayarak, güney cephesi Torbalı’ya kadar uzanan İzban hattı, İzmir Metrosu’nda olduğu gibi otobüs ve metro aktarmalarını da sağlıyor. Günde yaklaşık 300 bin yolcunun kullandığı İzban; Aliağa, Menemen, Çiğli, Karşıyaka, Bayraklı, Halkapınar, Alsancak, Gaziemir, Havaalanı gibi önemli noktalara ulaşımı kolaylıkla sağlıyor.

 

TRAMVAY, İZMİR'E DÖNDÜ

İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından geçtiğimiz yıl sefere alınan Karşıyaka Tramvayı’nın ardından, Konak Tramvayı da kısa süre içerisinde hizmete giriyor. Fahrettin Altay ile Halkapınar arasında çift hat olarak inşa edilen, toplam 25,6 km uzunluğunda ve 18 duraktan oluşan Konak Tramvayı, bu ay bitmeden hizmete başlamış olacak. Tasarımında mavi ve turkuaz tonlarıyla deniz kenti vurgusu yapılırken, aynı zamanda İzmir’in güneşli havası ile canlı ve neşeli yapısının da öne çıkarıldığı İzmir’in tramvay araçları, 32 metre uzunluğunda ve 285 yolcu taşıma kapasitesine sahip.